سوره نمل — آیه 57

معانی کلمات:

• قَدَّرْنَاهَا: مقرر و مقدر کردیم، حکم و قضای الهی بر او تعلق گرفت.
• الْغَابِرِينَ: باقیماندگان در عذاب، کسانی که در هلاکت و عذاب میمانند.

تفسیر آیه:

پس از آنکه فرشتگان به صورت مهمان بر حضرت لوط علیهالسلام وارد شدند و او را از عذاب قریبالوقوع قومش باخبر ساختند، خداوند متعال در این آیه میفرماید: ما لوط را همراه با خانوادهاش از آن عذاب سخت نجات دادیم و ایشان را از آن سرزمین بیرون بردیم، مگر همسرش که او را از جمله باقیماندگان در عذاب قرار دادیم و مقدر کردیم که در آن هلاکت و عذاب بماند و با قوم هلاکشده نابود شود. علت این امر آن بود که او به قوم خود در اعمال زشت و ناپسندشان کمک میکرد و به آن اعمال راضی بود و از راه و روش شوهر مؤمنش پیروی نکرد، بلکه در باطن با قوم گناهکار همدست بود. بنابراین، نجات او از عذاب ممکن نبود، زیرا او در دل و جان با قوم لوط همراه بود، هرچند ظاهراً در خانه لوط زندگی میکرد. این نشان میدهد که نجات و رستگاری تنها به نسبت و خویشاوندی نیست، بلکه به ایمان و عمل صالح است.

فواید و پیامهای آیه:

• نجات و رستگاری تنها به ایمان و عمل صالح است، نه به صرف انتساب به پیامبران؛ چنانکه همسر لوط با وجود اینکه در خانه پیامبر خدا بود، به دلیل کفر و همدستی با گناهکاران، هلاک شد. این درس بزرگی است که هیچکس نباید به صرف رابطه با افراد صالح به خود مغرور شود.
• خداوند در عین نجات مؤمنان، سنت خود را در هلاکت گناهکاران جاری میسازد و عدالت او اقتضا میکند که هر کس با ظالمان همدست باشد، در عذاب آنان شریک شود.
• این آیه نشان میدهد که محبت و رضایت به گناه، انسان را در زمره گناهکاران قرار میدهد، حتی اگر خودش مرتکب آن عمل نشود؛ پس مؤمن باید از هرگونه همراهی و رضایت به معصیت بپرهیزد.
• رحمت الهی شامل حال کسانی میشود که با پیامبران و صالحان همراهی واقعی داشته باشند، نه همراهی ظاهری و صوری.