Naml surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma’nolari:

• أساطير الأولين: avvalgi o‘tmish xalqlarning yozib qoldirgan afsonalari, uydirma hikoyalari va yolg‘on so‘zlari.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo mushriklarning qiyomat va qayta tirilish haqidagi inkorchi so‘zlarini hikoya qilmoqda. Ular shunday deyishdi: "Bizga va'da qilingan mana shu qayta tirilish — bizdan oldin o‘tgan ota-bobolarimizga ham va'da qilingan edi. Ammo biz ham, ular ham bu va'daning ro‘yobga chiqqanini ko‘rmadik. Bu va'da, aslida, o‘tmishdagilarning yozib qoldirgan afsonalari va uydirmalaridan boshqa narsa emasdir".

Ya'ni, ular o‘zlarining nodonligi va aqlsizligi tufayli qayta tirilishni aql bovar qilmaydigan narsa deb hisoblab, uni avvalgi xalqlarning afsonalari qatoriga qo‘yishdi. Ular payg‘ambarlar keltirgan xabarlarni haqiqat deb bilmay, balki o‘tmishdoshlarining yolg‘on hikoyalari, deb atashdi. Bu ularning o‘jarligi va haqdan yuz o‘girganliklarining ifodasidir.

Foydalar:

1. Qiyomat va qayta tirilish haqidagi e’tiqod barcha payg‘ambarlar olib kelgan umumiy haqiqatdir. Ushbu haqiqatni inkor etganlar doimo o‘zlarini aldamaganlar, balki o‘zlarini halokatga tashlaganlardir.
2. Inson o‘z aqli va tafakkurini to‘g‘ri ishlatib, Allohning qudrati haqida o‘ylashi lozim. Qayta tirilishni aqlsiz deb hisoblash — bu Allohning qudratini cheklashdir, holbuki U har narsaga qodirdir.
3. O‘tmishdagi xalqlarning afsona va uydirmalariga ergashish o‘rniga, haqiqatni o‘rganishga intilish kerak. Inson o‘zining ota-bobolaridan meros qolgan e’tiqodni emas, balki dalil va hujjatlarga asoslangan haqiqatni qabul qilishi zarur.
4. Ushbu oyat musulmonlarga o‘z e’tiqodlarini mustahkamlash va qiyomat kuniga ishonch bilan tayyorgarlik ko‘rish kerakligini eslatadi. Zero, qayta tirilish — haqdir va u albatta bo‘ladi.