سوره نمل — آيت 68

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• لَقَدْ وُعِدْنَا: بيشڪ اسان کي واعدو ڏنو ويو آهي.
• هَٰذَا: هيءَ (يعني قيامت ۽ ٻيهر جيئرو ٿيڻ جو واعدو).
• أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ: اڳين جا ڪوڙا قصا ۽ ڪهاڻيون، جيڪي اڳين پنهنجين ڪتابن ۾ لکيون هيون.

2) آيت جي تفسير:

ڪافر ۽ مشرڪ پنهنجي انڪار ۽ ضد ۾ چوندي هئا ته: اسان کي ۽ اسان جي ابن ڏاڏن کي اڳ ۾ به اهو واعدو ڏنو ويو هو ته مرڻ کان پوءِ ٻيهر جيئرا ٿي اٿنداسين، پر اسان ان جو ڪو به حقيقي ثبوت نه ڏٺو ۽ نه ئي اهو واعدو پورو ٿيندي ڏٺوسين. اهي چوندا هئا ته هيءَ ٻيهر جيئرو ٿيڻ جي ڳالهه رڳو اڳين ماڻهن جون ڪوڙيون ڪهاڻيون ۽ من گهڙت قصا آهن، جيڪي انهن پنهنجين ڪتابن ۾ لکي ڇڏيا آهن ۽ پيڙهي در پيڙهي اسان تائين پهتا آهن. حقيقت ۾ اهو ڪجهه به نه آهي، رڳو پراڻا افسانا آهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قيامت ۽ ٻيهر جيئرو ٿيڻ جو انڪار ڪيترن ئي اڳين قومن به ڪيو هو، تنهنڪري اسان کي گهرجي ته انهن جي غلطيءَ مان سبق وٺون ۽ الله جي واعدي تي پڪو يقين رکون.
• قرآن مجيد بار بار قيامت جي حقيقت کي ياد ڏياري ٿو، جيڪا الله جي قدرت ۽ حڪمت جو ثبوت آهي، ۽ اهو ئي سبب آهي جو انسان کي نيڪ عمل ڪرڻ ۽ برائيءَ کان بچڻ گهرجي.
• انڪار ڪندڙن جو اهو چوڻ ته ”هي رڳو اڳين جا افسانا آهن“، اهو ئي انداز آهي جيڪو اڄ به ڪي ماڻهو قرآن بابت اختيار ڪن ٿا، پر قرآن هڪ زنده ۽ محفوظ ڪتاب آهي، جنهن ۾ اڳين ۽ پوين لاءِ هدايت ۽ نصيحت آهي.
• هيءَ آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته قرآن کي غور سان پڙهون ۽ سمجهون، ۽ ان کي رڳو پراڻين ڪهاڻين جو مجموعو نه سمجهون، ڇاڪاڻ ته اهو ئي ڪتاب اسان کي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابيءَ جو رستو ڏيکاري ٿو.
• الله تعاليٰ جو واعدو هميشه سچو آهي، ۽ جيڪي ان کي ڪوڙ سمجهن ٿا، اهي پنهنجي ئي نقصان ۾ آهن. اسان کي گهرجي ته ايمان ۽ يقين سان ان واعدي جو انتظار ڪيون ۽ نيڪ عملن سان ان جي تياري ڪيون.