سوره قصص — آيت 44

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ: اولهه طرف، يعني طور جبل جي اولهندي پاسي.
• قَضَيْنَا: اسان فيصلو ڪيو، حڪم ڏنو ۽ عهد ڪيو.
• الْأَمْرَ: نبوت ۽ رسالت جو حڪم، يعني فرعون ڏانهن موڪلڻ جو فيصلو.
• الشَّاهِدِينَ: حاضرين، يعني ان موقعي تي موجود ماڻهو.

2) تفسير:

اي محمدﷺ! توهان ان وقت طور جبل جي اولهندي پاسي موجود نه هئا، جڏهن اسان موسىٰ عليه السلام کي نبوت ۽ رسالت جو حڪم ڏنو ۽ کيس فرعون ۽ سندس قوم ڏانهن موڪلڻ جو فيصلو ڪيو. توهان ان موقعي تي حاضر به نه هئا، نه ئي توهان پنهنجي اکين سان اهو منظر ڏٺو. پوءِ توهان کي اهي خبرون ڪيئن معلوم ٿيون؟ اهو صرف ان ڪري آهي ته الله تعاليٰ پنهنجي وحي ذريعي توهان کي اهي سڀ ڳالهيون ٻڌايون آهن. جيڪڏهن توهان انهن واقعن جو مشاهدو ڪندڙ نه هئا، پوءِ به توهان اهي پراڻا قصا ايترو تفصيل سان بيان ڪري رهيا آهيو، ته اهو پاڻ ۾ هڪ وڏو ثبوت آهي ته توهان سچا نبي آهيو ۽ قرآن الله جو ڪلام آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• قرآن جي سچائي جو ثبوت: جڏهن نبي ڪريمﷺ انهن پراڻن واقعن کي تفصيل سان بيان ڪيو، جيڪي توهان نه ڏٺا هئا ۽ نه ئي ڪنهن استاد کان سکيا هئا، ته اهو ثابت ٿيو ته قرآن الله جي طرفان نازل ٿيل آهي.
• وحي جي اهميت: انسان کي خبردار ڪيو ويو ته ڪنهن به نبي وٽ علم صرف وحي ذريعي اچي ٿو، پنهنجي ذاتي مشاهدي يا تجربي سان نه.
• ايمان جي دعوت: اهي حقيقتون ٻڌي انسان کي الله تي ۽ سندس رسولن تي ايمان آڻڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهي نشانيون انهن ماڻهن لاءِ آهن جيڪي سوچيندا ۽ سمجهندا آهن.
• صبر ۽ يقين: نبي ڪريمﷺ کي تسلي ڏني وئي ته جيڪڏهن توهان انهن واقعن جو مشاهدو نه ڪيو، ته به الله توهان کي سڀ ڪجهه ٻڌائي ٿو. اهڙي طرح مؤمنن کي به يقين ڏياريو ويو ته الله پنهنجي نبي جي حمايت ۽ مدد ڪندو آهي.
• قرآن سان محبت: اهڙيون آيتون پڙهي دل ۾ قرآن جي عظمت ۽ ان جي سچائي جو يقين وڌي ٿو، ۽ انسان کي قرآن سان محبت ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي ترغيب ملي ٿي.