سوره قصص — آيت 66

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• فَعَمِيَتْ: اڻڄاڻ ٿي ويون، لڪي ويون، نظر نه آيون.
• الْأَنبَاءُ: خبرون، اطلاع، حجت ۽ دليل جا جواب.
• يَوْمَئِذٍ: ان ڏينهن، يعني قيامت جي ڏينهن.
• لَا يَتَسَاءَلُونَ: هڪ ٻئي کان پڇا ڳاڇا نه ڪندا.

2) تفسير:

قيامت جي ڏينهن جڏهن ماڻهن کي پنهنجي ڪيل عملن جو حساب ڏيڻو هوندو ۽ کين پنهنجي بچاءَ لاءِ ڪا حجت يا دليل پيش ڪرڻو هوندو، ته ان وقت سندن سموريون ڳالهيون ۽ بهانا کين وسري ويندا. ڪا به اهڙي خبر يا دليل سندن ذهن ۾ نه رهندي جنهن سان هو پاڻ کي بچائي سگهن. اهي پنهنجي بيوسي ۽ مجبوريءَ جي حالت ۾ هڪ ٻئي کان به ڪجهه پڇي نه سگهندا، نه ڪو ڪنهن کان مدد گهرندو ۽ نه ئي ڪو ڪنهن کي پنهنجي بچاءَ جو مشورو ڏيندو. ان جو سبب اهو هوندو ته انهن کي پوري يقين ٿي چڪو هوندو ته هاڻي اسان کي عذاب ڏانهن وڃڻو آهي، ۽ اها دهشت ۽ صدمي جي حالت سندن زبان ۽ عقل کي مفلوج ڪري ڇڏيندي. اهڙي طرح هر شخص پنهنجي ئي فڪر ۾ مبتلا هوندو ۽ ڪنهن ٻئي ڏانهن ڌيان ڏيڻ جي سگهه به نه هوندس.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته دنيا ۾ جيڪي به بهانا ۽ حيلا اسان ٺاهيندا آهيون، اهي قيامت جي ڏينهن ڪم نه ايندا. تنهنڪري اسان کي گهرجي ته دنيا ۾ ئي سچائيءَ سان توبه ڪريون ۽ نيڪ عمل ڪريون.
• قيامت جي ڏينهن جي اهڙي دهشتناڪ حالت جو ذڪر اسان جي دلين ۾ الله جو خوف ۽ آخرت جي حساب جي فڪر کي وڌائي ٿو.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته دنيا ۾ هڪ ٻئي سان نيڪيءَ ۾ تعاون ڪريون، هڪ ٻئي کي حق جي دعوت ڏيون ۽ برائيءَ کان روڪيون، ڇاڪاڻ ته قيامت جي ڏينهن نه ڪو ڪنهن کان پڇندو ۽ نه ڪو ڪنهن جي ڪم ايندو.
• الله تعاليٰ تي ايمان ۽ قرآن تي عمل ڪرڻ ئي اهو واحد رستو آهي جيڪو اسان کي ان ڏينهن جي خوفناڪيءَ کان بچائي سگهي ٿو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن کي پنهنجو رهنما بڻائي، ان جي تعليمات تي هلون ۽ پنهنجي زندگيءَ کي اسلام جي روشنيءَ ۾ سنوارين.