سوره قصص — آیه 86

معانی کلمات:

• تَرْجُو: امید داشتن، انتظار کشیدن.
• یُلْقَى إِلَیْکَ: به تو القا شود، به تو وحی گردد.
• الْکِتَابُ: قرآن کریم.
• ظَهِیرًا: کمککار، پشتیبان، یاور.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! تو هرگز امید نداشتی و در تصوّر نمیآوردی که قرآن بر تو نازل شود و تو پیامبر گردی. این نزول وحی و این مقام عظیم، نه از روی استحقاق تو بود و نه حاصل آرزوی تو، بلکه صرفاً رحمتی از سوی پروردگارت بود که شامل حال تو گردید. خداوند با لطف و رحمت بیکران خود، این کتاب بزرگ را بر تو فرو فرستاد و تو را به مقام رسالت مفتخر ساخت.

پس تو که چنین نعمت عظیمی از جانب پروردگارت دریافت کردهای، شایسته است که شکرگزار این رحمت باشی و هرگز یاریکننده و پشتیبان کافران نباشی. یعنی در هیچ حالتی، با گفتار یا کردار خود، به آنان که به خدا و رسولش کفر میورزند، کمک و یاری نرسان. این نهی، تأکیدی است بر اینکه پیامبر و مؤمنان باید از هرگونه همکاری و همراهی با کافران در برابر حق، پرهیز کنند و همواره در صف حق و حقیقت بایستند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نعمتهای الهی، رحمت محض خداوند است: هر آنچه از علم، ایمان، هدایت و مقامات معنوی به ما میرسد، نه به دلیل شایستگی ما، بلکه صرفاً رحمت خداوند است. این نگاه، انسان را از غرور و تکبّر بازمیدارد و او را به تواضع و شکرگزاری وا میدارد.
2. شکر نعمت، با اطاعت و بندگی همراه است: کسی که نعمتی از خدا دریافت میکند، باید آن را در مسیر رضای خدا به کار گیرد و از نعمت در راه نافرمانی و کمک به دشمنان دین استفاده نکند.
3. استقلال مؤمن در برابر کافران: مؤمن هرگز نباید به کافران تکیه کند یا آنان را در برابر مسلمانان یاری دهد. عزت و سربلندی مؤمن در بیزاری از کفر و کافران و اتکال به خداست.
4. امید به رحمت الهی: اگرچه پیامبر امید نزول وحی را نداشت، اما رحمت خداوند شامل حال او شد. این درس به ما میآموزد که هیچگاه از رحمت خدا مأیوس نشویم و بدانیم که خداوند میتواند به کسانی که لیاقت ندارند، رحمت خود را عطا کند و آنان را به مقامات عالی برساند.