سوره عنکبوت — آیه 17

معانی کلمات:

• أوثانًا: بتها و بتهای سنگی یا چوبی که آنها را میپرستیدند.
• تَخلُقون: میسازید و به هم میبافید.
• إفکًا: دروغ و بهتان (یعنی نامیدن این بتها به عنوان شریک خدا).
• لا یملکون: توانایی و قدرتی ندارند.
• رزقًا: روزی و بهره.
• فابتغوا: پس بطلبید و جستجو کنید.
• ترجعون: بازگردانده میشوید.

تفسیر آیه:

ای مشرکان! آنچه شما به جای خدا میپرستید، چیزی جز بتهایی بیجان و بیاراده نیست. شما با این کار، دروغی بزرگ میسازید و به این بتها نام «خدا» یا «شریک خدا» میدهید، در حالی که اینها هیچ شأن و شایستگیای برای عبادت ندارند. این بتها نه سودی به شما میرسانند، نه ضرری؛ و از همه مهمتر، مالک هیچ روزیای برای شما نیستند و نمیتوانند حتی ذرهای از نیازهای شما را برآورده کنند. پس روزی را تنها از خدا بخواهید، چرا که اوست که روزیدهندهی همه موجودات است و خزاین رزق به دست اوست. تنها او را عبادت کنید و شکرگزار نعمتهای بیپایانش باشید؛ شکر او باعث افزایش نعمت و برکت در زندگی شما میشود. و بدانید که بازگشت همهی شما به سوی اوست؛ نه به سوی بتها. در آن روز، او شما را بر اساس اعمالتان جزا خواهد داد و هیچ معبود دیگری نمیتواند شفاعت یا کمکی به شما کند.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید در رزق: این آیه به ما میآموزد که تنها خداوند روزیدهنده است و هیچ معبود یا قدرتی جز او نمیتواند روزی ما را تأمین کند. پس برای رفع نیازهای خود، تنها به درگاه او دست نیاز برداریم و از هرگونه وابستگی به غیر او بپرهیزیم.
2. ابطال شرک: پرستش هر چیزی جز خدا، نه تنها بیفایده است، بلکه بر پایهی دروغ و خیال بنا شده است. این آیه ما را از گرفتار شدن در توهمات و خرافات بازمیدارد و به حقیقت محض دعوت میکند.
3. شکرگزاری، کلید افزایش نعمت: خداوند به ما فرمان داده که شکرگزار او باشیم. شکرگزاری نه تنها باعث افزایش نعمتهای مادی و معنوی میشود، بلکه قلب انسان را به آرامش و رضایت میرساند و او را از طغیان و ناسپاسی دور میسازد.
4. یاد معاد و مسئولیتپذیری: این آیه با یادآوری بازگشت به سوی خدا، انسان را به مسئولیتپذیری در برابر اعمالش دعوت میکند. اگر بدانیم که در پیشگاه خداوند حساب و کتابی هست، زندگی ما هدفمند و همراه با تقوا و پرهیزگاری خواهد شد.