Oli Imron surasi — Oyat 161

Kalimalarning ma'nolari:

• يَغُلَّ — xiyonat qilmoq, o'g'irlamoq, (xususan, o'lja taqsimotida) yashirincha biror narsa olib qolmoq.
• بِمَا غَلَّ — o'zi xiyonat qilib olgan narsasi bilan (yoki o'sha narsaning gunohi bilan).
• تُوَفَّى — to'liq beriladi, to'la-to'kis hisob-kitob qilinadi.
• لَا يُظْلَمُونَ — ularga zulm qilinmaydi, ya'ni yaxshiliklaridan kamaytirilmaydi va yomonliklariga ortiqcha qo'shilmaydi.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo O'z payg'ambarini har qanday xiyonatdan pok ekanini bildirmoqda. Payg'ambar alayhissalom uchun o'lja (g'animat) taqsimotida yoki boshqa biror ishda xiyonat qilish, ya'ni o'ziga tegishli bo'lmagan narsani yashirincha olib qolish aslo mumkin emas. Bu ularning ma'sumligi (gunohdan pokligi)ning bir ko'rinishidir.

Keyin Alloh taolo barcha bandalarga qaratib: "Kim xiyonat qilsa, qiyomat kunida o'sha xiyonat qilgan narsasini (yoki uning gunohini) o'zi bilan olib keladi va butun xaloyiq oldida sharmanda bo'ladi", deb ogohlantiradi. Bu — xiyonatchi uchun eng katta jazo va izzatni yo'qotishdir.

So'ngra oyat yakunida har bir jonga qilgan amalining to'liq jazosi berilishi, yaxshi amal qilgan kishiga savobi to'liq yetkazilishi, yomon amal qilgan kishiga esa faqat o'z qilmishiga yarasha jazo berilishi va hech kimga zulm qilinmasligi bayon qilinadi. Chunki Alloh taolo mutlaq adolat sohibidir.

Foydalar:

1. Payg'ambarlar har qanday xiyonat va gunohdan pokdirlar — bu ularga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi va ularning da'vatiga to'liq ishonishga undaydi.
2. Xiyonat — og'ir gunoh bo'lib, qiyomat kunida sharmandalikka sabab bo'ladi. Bu esa insonni halollikka, omonatga rioya qilishga chorlaydi.
3. Alloh taoloning adolati mukammaldir — hech kimga zulm qilinmaydi, har kim o'z qilmishiga yarasha mukofot yoki jazo oladi. Bu esa mo'min qalbini taskin bilan to'ldiradi va yaxshi amallarga rag'batlantiradi.
4. Bu oyat musulmonlarga o'lja va boshqa mol-mulk taqsimotida halol bo'lishni, o'z haqidan ortiq narsaga qo'l urmaslikni o'rgatadi.