آل عمران سۈرىسى — ئايەت 180

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يَبْخُلُونَ: بېخىللىق قىلىدۇ، يەنى ئاللاھ بەرگەن نېمەتنىڭ ھەققىنى (زەكات ۋە خەير-ساخاۋەتنى) بەرمەيدۇ.
• مِن فَضْلِهِ: ئاللاھنىڭ ئۆز پەزلى-مەرھەمىتىدىن.
• سَيُطَوَّقُونَ: ئۇلارغا تاقاق قىلىنىدۇ، يەنى ئوتتىن ياكى زەھەرلىك يىلان شەكلىدە ئۇلارنىڭ بويۇنلىرىغا ئېسىلىپ ئازاب بېرىلىدۇ.
• مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ: ئاسمانلار ۋە زېمىننىڭ مىراسى، يەنى ھەممە مەخلۇقات يوق بولغاندىن كېيىن پەقەت ئاللاھلا قالىدۇ، ھەممە نەرسە ئاخىرى ئاللاھقا قايتىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بېخىللىق قىلغۇچىلارنى ئاگاھلاندۇرىدۇ: ئاللاھ ئۇلارغا ئۆز پەزلىدىن بەرگەن مال-مۈلۈك ۋە نېمەتلەرنىڭ ھەققىنى بەرمەي، بېخىللىق قىلىپ، شۇ بايلىقنى پەقەت ئۆزى ئۈچۈلا ساقلاپ قالغانلار، بۇ قىلمىشىنىڭ ئۆزلىرى ئۈچۈن ياخشىلىق بولىدۇ دەپ ئويلىمىسۇن. ئەسلىدە بۇ بېخىللىق ئۇلار ئۈچۈن ياخشىلىق ئەمەس، بەلكى چوڭ زىيان ۋە شەردۇر. چۈنكى ئۇلار بېخىللىق قىلغان مال-مۈلۈك قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ بويۇنلىرىغا تاقاق قىلىنىپ، ئۇنىڭ بىلەن ئازابلىنىدۇ. بۇ بايلىق ئۇلارغا پايدا ئەمەس، بەلكى ئازاب-ئوقۇبەت كەلتۈرىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلىقىنى ۋە ھەممە نەرسىنىڭ ئاخىرقى ئىگىسى ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈپ: «ئاسمانلار ۋە زېمىننىڭ مىراسى پەقەت ئاللاھقا خاستۇر» دەيدۇ. يەنى بارلىق مەخلۇقات يوق بولغاندىن كېيىن، پەقەت ئاللاھلا قالىدۇ، ھەممە مال-مۈلۈك ۋە نېمەتلەر ئاخىرى ئاللاھقا قايتىدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلغان بارلىق ئەمەللىرىڭلاردىن تولۇق خەۋەرداردۇر، ھېچقانداق ئەمەل ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ، ھەر بىرىڭلارغا قىلغان ئەمىلىڭلارغا قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ بەرگەن مال-مۈلۈك ۋە نېمەتلەر ئىنسانغا ئامانەتتۇر، ئۇنىڭ ھەققىنى (زەكات، سەدىقە ۋە ياخشىلىق يوللىرىدا) بېرىش كېرەك.
• بېخىللىق قىلىش ئىنساننىڭ ئۆزىنى ئالداپ، زىيانغا ئۇچرىشىدۇر؛ بېخىللىق ياخشىلىق ئەمەس، بەلكى شەردۇر.
• قىيامەت كۈنى بېخىللىق قىلغان مال-مۈلۈك ئىنسانغا ئازاب-ئوقۇبەت بولىدۇ، بۇ ئىنتايىن ئېغىر ئاگاھلاندۇرۇشتۇر.
• ھەممە نەرسىنىڭ ئاخىرقى ئىگىسى ئاللاھتۇر؛ ئىنسان قانچىلىك مال-مۈلۈك توپلىسىمۇ، ئاخىرى ھەممىسىنى قالدۇرۇپ كېتىدۇ.
• ئاللاھ ھەر بىر ئەمەلنى بىلىپ تۇرىدۇ، شۇڭا ھەر قانداق ئەمەلنى ئېھلاس بىلەن ۋە ياخشى نىيەت بىلەن قىلىش كېرەك.
• بۇ ئايەت ئىنساننى ساخاۋەتلىك، خەير-ساخاۋەت قىلغۇچى ۋە ئاللاھ بەرگەن نېمەتلەرگە شۈكۈر قىلغۇچى بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ؛ شۇنداق قىلغاندا ئىنسان دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختكە ئېرىشىدۇ.