Sure Âl-i İmrân — Ayet 180

Kelime Anlamları:

• Yebhalûne: Cimrilik ederler, vermekten kaçınırlar.
• Âtâhum: Onlara verdi.
• Fadlihi: O'nun lütfu, ihsanı.
• Yutavvekûne: Tâkıldırılacaklar, boyunlarına geçirilecek (bir halka gibi).
• Mîrâs: Miras, (burada) her şeyin sonunda O'na döneceği anlamında.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Allah'ın lütfuyla kendilerine verilen nimetlerden cimrilik edenleri uyarmakta ve onların yanlış bir hesap içinde olduklarını haber vermektedir. Allah Teâlâ, malını verdiği kullarına, o malın içinde fakirlerin ve muhtaçların hakkı olduğunu bildirmiş ve zekâtı farz kılmıştır. Ancak bazı kimseler, bu emri yerine getirmekten kaçınır, mallarını kıskançlıkla korur ve "Bu mal benim, kimseye vermem" derler.

İşte Yüce Allah, bu kimselerin o cimriliklerinin kendileri için hayır olduğunu sandıklarını, fakat gerçeğin hiç de öyle olmadığını bildiriyor: "Onlar, Allah'ın lütfuyla kendilerine verdiği şeyde cimrilik edenlerin, bunun kendileri için hayırlı olduğunu sanmasınlar. Aksine bu, onlar için şerdir." Çünkü onlar bu davranışlarıyla aslında kendilerine zulmetmekte, ahiretlerini tehlikeye atmaktadırlar.

Sonra Allah Teâlâ, bu cimriliğin âkıbetini ne kadar korkunç olduğunu şöyle haber veriyor: "Kıyamet günü cimrilik ettikleri şey, boyunlarına dolanacaktır." Yani o biriktirip de zekâtını vermedikleri mallar, kıyamet gününde bir yılan veya ateşten bir halka sûretine bürünerek boyunlarına takılacak ve onları azaba uğratacaktır. Bu, o malların onlara dost değil, düşman olduğunun en açık göstergesidir.

Ardından Allah Teâlâ, mülkün gerçek sahibini hatırlatıyor: "Göklerin ve yerin mirası Allah'ındır." Yani bütün servetler, mallar, mülkler aslında Allah'a aittir. İnsanlar ölüp gider, geride bıraktıkları her şey O'na kalır. Öyleyse insan, Allah'ın malından O'nun rızası için harcamakta neden cimrilik etsin? Bu, akılsızlıktan başka bir şey değildir.

Âyet, şu muhteşem cümleyle sona eriyor: "Allah, yaptıklarınızdan haberdardır." O, herkesin ne yaptığını, ne sakladığını, ne harcadığını, neyi gizlediğini neyi açığa vurduğunu bilir. Hiçbir şey O'ndan gizli kalmaz. Bu, hem bir tehdit hem de bir müjdedir: Kim Allah'ın rızası için harcarsa, Allah onun harcamasını bilir ve karşılığını en güzel şekilde verir. Kim de cimrilik ederse, Allah onun cimriliğini bilir ve onu adaletle cezalandırır.

İbret ve Ders:

Ey mümin! Bil ki malın asıl sahibi Allah'tır. Sen sadece bir emanetçisin. Emanetçi, emanet sahibinin emrettiği yerde harcamaktan kaçınırsa, bu onun aleyhine olur. O halde cimrilikten sakın, eli açık ol, Allah'ın rızasını kazanmaya bak. Unutma ki cömertlik, malı azaltmaz; aksine bereketlendirir. Cimrilik ise malı korumaz; aksine onu azaba dönüştürür. Allah'ın sana verdiği nimetlerden O'nun yolunda harca ki, o nimetler hem dünyada hem ahirette sana şahitlik etsin, aleyhine değil lehine olsun.