سوره آل عمران — آیه 54

معانی کلمات:

• مکر: پنهان کردن قصد بد و نیرنگ زدن به کسی به صورت پنهانی.
• خیر الماکرین: بهترینِ مکرکنندگان؛ یعنی کسی که مکرش از همه قویتر و مؤثرتر است.

تفسیر آیه:

کافران بنیاسرائیل که از سوی عیسی علیهالسلام نشانههای کفر و دشمنی را دریافت کرده بودند، نقشهای پنهانی کشیدند تا آن حضرت را به قتل برسانند. آنها کسی را مأمور کردند تا مخفیانه او را بکشد. اما خداوند نیز در برابر مکر آنان، مکر خود را به کار گرفت و نقشهشان را نقش بر آب کرد؛ بدین صورت که شبیه عیسی علیهالسلام را بر آن شخصی که برای کشتن او فرستاده شده بود، انداخت. در نتیجه آن افراد، همان شخص را گرفتند و به گمان اینکه عیسی است، او را کشتند و به دار آویختند. خداوند بهترینِ مکرکنندگان است؛ زیرا مکر او بر اساس حکمت و عدالت است و در برابر مکر مکرکنندگان قرار میگیرد و هیچ نیرنگی در برابر تدبیر الهی کارساز نیست. شایسته است بدانیم که توصیف خداوند به مکر، تنها در مقام مقابله با مکر دشمنان است و این صفتی است که در این بافت، کمال قدرت و تدبیر الهی را میرساند و با جلال و عظمت او سازگار است.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند هرگز نیرنگ ستمگران را بیپاسخ نمیگذارد و در برابر توطئههای دشمنان، تدبیر خود را به کار میگیرد و نقشههای آنان را خنثی میکند.
• پیروزی نهایی از آنِ خداوند و بندگان مخلص اوست، هرچند دشمنان با حیله و نیرنگ تلاش کنند.
• مکر خداوند صفتی است که در برابر دشمنان او و اولیایش تجلی میکند و نشانهای از قدرت و حکمت بینهایت اوست.
• مؤمن باید در برابر توطئههای دشمنان، به خداوند توکل کند و بداند که هیچ نقشهای بدون اذن خداوند به نتیجه نمیرسد.
• این آیه تسلیتی برای مؤمنان است که در برابر ظلم و نیرنگ دشمنان، ناامید نباشند و یاری خداوند را در انتظار باشند.