سوره آل عمران — آيت 56

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• فَأَمَّا: پوءِ جيڪي به (شرطيه اداڪاري آهي، تفصيل بيان ڪرڻ لاءِ).
• الَّذِينَ كَفَرُوا: اهي ماڻهو جن انڪار ڪيو (يعني حضرت عيسىٰ عليه السلام تي ايمان نه آندو، يا سندس باري ۾ حد کان وڌي ويو).
• فَأُعَذِّبُهُمْ: پوءِ آئون کين عذاب ڏيندس.
• عَذَابًا شَدِيدًا: تمام سخت عذاب.
• فِي الدُّنْيَا: دنيا ۾ (يعني قتل، قيد، ذلت ۽ ٻيون سزائون).
• وَالْآخِرَةِ: ۽ آخرت ۾ (يعني دوزخ جي باهه).
• وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ: ۽ انهن لاءِ ڪو به مددگار نه هوندو (جيڪو کين الله جي عذاب کان بچائي سگهي).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن ماڻهن جي باري ۾ آهي جيڪي حضرت عيسىٰ عليه السلام تي ايمان نه آڻيندا هئا، يا سندس باري ۾ غلو ڪري حد کان وڌي ويا هئا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهڙن ڪافرن کي هو دنيا ۾ به سخت عذاب ڏيندو ۽ آخرت ۾ به. دنيا وارو عذاب قتل، قيد، مال جي لٽ مار، بادشاهي جي خاتمي، ذلت ۽ رسوائي جي صورت ۾ ٿيندو، جڏهن ته آخرت وارو عذاب دوزخ جي باهه آهي. انهن کي ڪو به اهڙو مددگار نه ملندو جيڪو الله جي عذاب کي کانئن ٽاري سگهي يا کين بچاءُ ڏئي سگهي. هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله جي فيصلي کي ڪو به روڪي نٿو سگهي، ۽ انڪار ڪندڙن لاءِ دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ سخت سزا آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله جي انصاف جو يقين: الله تعاليٰ هر ڪافر ۽ انڪار ڪندڙ کي دنيا ۽ آخرت ۾ سندس عملن جو پورو پورو بدلو ڏيندو، ڪو به ظلم نه ٿيندو.
• دنيا جي عذاب جو درس: دنيا ۾ به انڪار ۽ غلو جا نتيجا ذلت، رسوائي ۽ تباهي جي صورت ۾ ظاهر ٿيندا آهن، جيئن تاريخ ۾ يهودين ۽ نصارن جي حالتن مان عبرت حاصل ٿئي ٿي.
• آخرت جي سزا جو خوف: آخرت ۾ دوزخ جي باهه جهڙي سخت عذاب کان بچڻ لاءِ انسان کي الله جي رحمت ۽ ايمان جي پناهه ۾ اچڻ گهرجي.
• مددگار صرف الله آهي: ڪو به انسان، طاقت يا مال آخرت ۾ ڪم نه ايندو، صرف الله ئي مدد ڪندڙ ۽ بچاءُ ڏيندڙ آهي.
• اسلام ڏانهن رغبت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسلام ۾ ئي نجات آهي، ۽ قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ جو ڪلام اسان لاءِ هدايت ۽ رحمت آهي. جيڪو به قرآن جي تعليمات تي عمل ڪندو، اهو دنيا ۽ آخرت جي عذاب کان محفوظ رهندو ۽ الله جي رحمت ۾ داخل ٿيندو.