آل عمران سۈرىسى — ئايەت 77

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يَشْتَرُونَ: ئالماشتۇرىدۇ، بەدەل قىلىدۇ.
• عَهْدِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا قويغان ۋەسىيىتى ۋە بەلگىلىمىلىرى.
• أَيْمَانِهِمْ: ئۇلارنىڭ قەسەملىرى.
• ثَمَنًا قَلِيلًا: دۇنيا مال-مۈلۈكىدىن ئىبارەت ئازغىنا بەدەل.
• لَا خَلَاقَ: ھېچ نېسىۋە يوق، ھېچ ئۈلۈش يوق.
• وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ: ئاللاھ ئۇلارغا خۇشال قىلىدىغان سۆز قىلمايدۇ.
• وَلَا يَنظُرُ إِلَيْهِمْ: ئاللاھ ئۇلارغا رەھمەت كۆزى بىلەن قارىمايدۇ.
• وَلَا يُزَكِّيهِمْ: ئۇلارنى گۇناھلاردىن پاكلىمايدۇ.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ: قاتتىق ئازاب.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە شۇنداق كىشىلەرنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىدۇكى، ئۇلار ئاللاھنىڭ ئۆزىگە قويغان ۋەسىيىتىنى ۋە قىلغان قەسەملىرىنى دۇنيا مال-مۈلۈكىدىن ئىبارەت ئازغىنا بەدەلگە ئالماشتۇرىدۇ. يەنى ئۇلار ئاللاھنىڭ كىتابلىرىدا ئەمەلگە ئاشۇرۇشنى بۇيرۇغان ۋەسىيىتىنى ۋە ئۆزلىرى قىلغان قەسەملەرنى بۇزۇپ، دۇنيانىڭ ئازغىنا مەنپەئىتى ئۈچۈن ھەقنى يوشۇرىدۇ ۋە ئۆزگەرتىدۇ.

مەسىلەن، يەھۇدىيلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكى ھەققىدىكى ئاللاھنىڭ ئۆزلىرىگە بەرگەن ئەھدىسىنى ئۆزگەرتىپ، تەۋراتتىكى سۈپەتلىرىنى يوشۇرۇپ، ئۇنىڭ ئورنىغا باشقا نەرسىلەرنى يېزىپ، دۇنيانىڭ ئازغىنا مەنپەئىتىگە ئېرىشىشنى تاللىغان ئىدى.

ئەنە شۇنداق كىشىلەرگە ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بەش خىل جازانى ئېلان قىلىدۇ:

1. ئۇلارنىڭ ئاخىرەتتە ھېچقانداق نېسىۋىسى يوق — جەننەتتە ئۇلارغا ھېچقانداق ئۈلۈش بېرىلمەيدۇ.
2. ئاللاھ ئۇلارغا خۇشال قىلىدىغان سۆز قىلمايدۇ، بەلكى ئۇلارغا رەھمەت سۆزىنى ئېيتمايدۇ.
3. ئاللاھ ئۇلارغا قىيامەت كۈنى رەھمەت كۆزى بىلەن قارىمايدۇ.
4. ئاللاھ ئۇلارنى گۇناھ ۋە كۇپۇرلۇق دەخلىلىرىدىن پاكلىمايدۇ.
5. ئۇلارغا قاتتىق ئازاب بار.

بۇ ئايەت ئىنسانلارغا شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ بىلەن قىلىنغان ئەھدە ۋە قەسەملەرنى دۇنيا مەنپەئىتى ئۈچۈن بۇزۇش ئىنتايىن ئېغىر جىنايەتتۇر. ئاللاھنىڭ ئەھدىسىنى ۋە قەسەمنى بۇزغان كىشى ئاخىرەتتە ئەڭ چوڭ زىيانغا ئۇچرايدۇ، چۈنكى ئۇ دۇنيانىڭ ئازغىنا ۋاقىتلىق مەنپەئىتى ئۈچۈن ئاخىرەتنىڭ مەڭگۈلۈك نېمەتلىرىنى قولدىن بېرىپ قويىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ بىلەن قىلىنغان ئەھدە ۋە قەسەملەرگە چىن كۆڭلىدىن ۋاپا قىلىش ئىسلام ئەخلاقىنىڭ ئاساسىدۇر. ۋاپاسىزلىق ۋە ئەھدە بۇزۇش مۇناپىقلىقنىڭ ئالامىتىدۇر.
• دۇنيا مال-مۈلۈكى قانچىلىك كۆپ بولسىمۇ، ئاخىرەتنىڭ نېمەتلىرىگە سېلىشتۇرغاندا ئىنتايىن ئاز ۋە ئەرزىمەس. شۇڭا ھەقنى دۇنيا مەنپەئىتى ئۈچۈن سېتىش ئەقىلسىزلىقتۇر.
• ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن مەھرۇم قېلىش، ئاللاھنىڭ سۆز قىلماسلىقى ۋە رەھمەت كۆزى بىلەن قارىماسلىقى ئەڭ چوڭ بەختسىزلىكتۇر. بۇنىڭدىن ساقلىنىش ئۈچۈن ھەر ۋاقىت ئەھدىگە ۋاپا قىلىش كېرەك.
• ئىسلام دىنى ئادالەت، راستچىللىق ۋە ۋاپانى تەشەببۇس قىلىدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەخلاقىي قىممەتلىرىنىڭ قانچىلىك ئالىي ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
• ئاخىرەتتىكى ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىش، قەسەم ۋە ئەھدىلەرگە ۋاپا قىلىش، ھەقنى ھەر قانداق باھاغا ساتماسلىق لازىمدۇر. بۇ ئايەت ئىسلامغا بولغان مۇھەببەتنى ۋە ئاللاھنىڭ ئادىل ھۆكۈمىگە بولغان ئىشەنچنى كۈچەيتىدۇ.