روم سۈرىسى — ئايەت 8

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• يَتَفَكَّرُوا: ئويلىنىش، پىكىر قىلىش، تەپەككۇر قىلىش.
• أَنفُسِهِم: ئۇلارنىڭ ئۆزلىرى، ئۆز نەپسىلىرى.
• بِالْحَقِّ: ھەق بىلەن، ھېكمەت ۋە مەقسەت بىلەن، بىكار ئەمەس.
• أَجَلٍ مُّسَمًّى: بەلگىلەنگەن مۇددەت، ئېنىق ۋاقىت — قىيامەت كۈنى.
• بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ: پەرۋەردىگارىغا ئۇچرىشىش — ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىپ، ھېساب-كىتاب بېرىش.
• لَكَافِرُونَ: ئىنكار قىلغۇچىلار، ئېتىراپ قىلمايدىغانلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى ۋە پۈتۈن ئىنسانلار! نېمىشقا سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ يارىتىلىشى ھەققىدە ئويلىنىپ باقمايسىلەر؟ ئاللاھ تائالا سىلەرنى يوقتىن بار قىلدى، ئەسلىدە سىلەر ھېچ نەرسە ئەمەس ئىدىڭلار. ئۆزۈڭلارنىڭ بۇنداق مۇكەممەل شەكىلدە يارىتىلغانلىقىڭلارغا قاراپ، يارىتىغۇچىنىڭ قۇدرىتىنى تونۇپ يېتەلمەمسىلەر؟

ئاللاھ تائالا ئاسمانلارنى، زېمىننى ۋە ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بارلىق مەخلۇقاتلارنى بىكارغا، ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن يارىتىپ قويمىدى. بەلكى ئۇلارنى ھەق بىلەن، ئېنىق ھېكمەت ۋە مەقسەت بىلەن ياراتتى: ئىنسانلار ئارىسىدا ئادالەتنى ئورنىتىش، ياخشى ئەمەل قىلغۇچىلارنى مۇكاپاتلاش، يامان ئەمەل قىلغۇچىلارنى جازالاش، شۇنداقلا ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە قۇدرىتىگە دەلىل-ئىسپات بولۇش ئۈچۈن ياراتتى. ئۇلارنىڭ ياشاش مۇددىتىمۇ بەلگىلەنگەن بولۇپ، ئاخىرىدا ھەممە نەرسە يوقىلىپ، قىيامەت كۈنى كېلىدۇ.

ئەپسۇسكى، كىشىلەرنىڭ كۆپچىلىكى پەرۋەردىگارىغا ئۇچرىشىشنى، يەنى ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىپ ھېساب بېرىشنى ئىنكار قىلىدۇ. ئۇلار دۇنيانىڭ مەڭگۈ داۋاملىشىدۇ دەپ خاتا ئويلايدۇ، ئاخىرەت ئۈچۈن ياخشى ئەمەللەر بىلەن تەييارلىق قىلمايدۇ. ھالبۇكى، ئاللاھقا ئۇچرىشىش ئىنتايىن ئۇلۇغ ۋە مۇھىم ئىش بولۇپ، ئۇنىڭدا نىجاتلىق ۋە ھالاكەت بار.

ئى ئىنسانلار! ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، ئۆزۈڭلارنىڭ يارىتىلىشىڭلار ۋە بۇ كائىناتنىڭ يارىتىلىشى ھەققىدە چوڭقۇر ئويلىنىڭلار. بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ بارلىقىغا، بىرلىكىگە ۋە قۇدرىتىگە ئوچۇق دەلىلدۇر. ئاللاھ سىلەرنى بىكارغا يارىتىپ قويمىدى، بەلكى سىلەرنى سىناش ۋە ئاخىرەتتە ھەق-ھېساب بېرىش ئۈچۈن ياراتتى. شۇڭا ئاخىرەتكە ئىشىنىڭلار، ياخشى ئەمەللەر قىلىپ، پەرۋەردىگارىڭلارغا ئۇچرىشىشقا تەييارلىق قىلىڭلار. بۇ دۇنيا ۋاقىتلىق، ئاخىرەت بولسا مەڭگۈلۈك. ئەقىللىق ئادەم بۇ دۇنيانى ئاخىرەت ئۈچۈن ئىشلىتىدۇ، ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەيدۇ ۋە جەننەتنىڭ مەڭگۈلۈك بەختىگە ئېرىشىش ئۈچۈن تىرىشىدۇ.