Rum surasi — Oyat 8

Kalimalarning ma'nolari:

• أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا – Ular o‘ylanib ko‘rmadilarmi?
• بِالْحَقِّ – Haq bilan, ya’ni adolat, hikmat va maqsad asosida.
• أَجَلٍ مُسَمًّى – Belgilangan muddat, ya’ni bu olamning oxiri bo‘lgan ma’lum bir vaqt.
• لَكَافِرُونَ – Qat’iy inkor etuvchilar, rad etuvchilar.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda insonlarni o‘z ichki olamiga, o‘z yaratilishiga nazar solishga chorlaydi. Ular o‘zlarining yo‘qlikdan borlikka kelganini, ona qornidagi rivojlanish bosqichlarini, tanasining murakkab tuzilishini o‘ylab ko‘rmaydilarmi? Bu ularni Yaratganga olib boradigan eng yaqin dalildir.

So‘ngra Alloh taolo osmonlaru Yer va ular o‘rtasidagi barcha narsalarni bekorga, behuda yaratmaganini bildiradi. U bularni haq bilan – ya’ni hikmat, adolat va aniq maqsad asosida yaratdi. Bu olam abadiy qolmaydi, balki uning belgilangan muddati bor – u ham bo‘lsa, Qiyomat kunidir. O‘shanda barcha yaratilganlar qayta tiriltirilib, qilgan amallariga yarasha jazolanadi yoki mukofotlanadi.

Ammo odamlarning ko‘pchiligi o‘z Robbilariga yuz tutishni, ya’ni o‘limdan keyin qayta tirilish va hisob-kitob bo‘lishini inkor etadilar. Ular bu dunyoni abadiy deb o‘ylab, oxiratga tayyorgarlik ko‘rmaydilar va shu sababli gunohlarga berilib ketadilar.

Foydalar:

• Inson o‘z yaratilishining mo‘jizasiga nazar solsa, Allohning qudrati va hikmatini yanada chuqurroq anglaydi, bu esa iymonini mustahkamlaydi.
• Bu olam bekorga yaratilmagan; har bir narsada hikmat va maqsad bor. Bu esa mo‘minga hayotning ma’nosini va mas’uliyatini eslatadi.
• Qiyomatga ishonish insonni yaxshi amallarga undaydi, gunohlardan saqlaydi va hayotni ma’noli yashashga chorlaydi.
• Allohning adolati mukammaldir – U hech kimni zulm qilmaydi, balki har kimga qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Bu haqiqat inson qalbini sokinlik va umid bilan to‘ldiradi.