Loğman surəsi — Ayə 10

Sözlərin izahı:

• عَمَدٍ (əməd): dirəklər, sütunlar. Burada göyləri saxlayan görünən dayaqlar nəzərdə tutulur.
• رَوَاسِيَ (rəvasi): möhkəm, yerə bərkidilmiş dağlar. "Rəsv" kökündən olub "sabit olmaq, yerində möhkəm dayanmaq" mənasındadır.
• تَمِيدَ (təmidə): yırğalanmaq, titrəmək, hərəkətə gəlib qərarlaşmamaq.
• بَثَّ (bəssə): yaymaq, səpələmək, hər tərəfə yaymaq.
• دَابَّةٍ (dabbə): yer üzündə hərəkət edən canlı, heyvan.
• زَوْجٍ كَرِيمٍ (zövcin kərim): "Zövc" burada növ, cins mənasındadır; "kərim" isə faydalı, gözəl, dəyərli, bərəkətli deməkdir.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə Öz qüdrətinin və sonsuz mərhəmətinin əlamətlərini bizə xatırladır. O, göyləri elə yaratmışdır ki, onlar heç bir görünən dirəyə, sütuna ehtiyac duymadan ucalır və varlığını davam etdirir. Siz onlara baxıb bu heyrətamiz nizamı görürsünüz — bu, Allahın qüdrətinin açıq-aydın sübutudur. Əgər insan bir çadırı belə dirəksiz qura bilmirsə, Uca Allahın saysız-hesabsız ulduzlarla dolu göyləri heç bir dayağa ehtiyac olmadan saxlaması Onun nə qədər böyük qüdrət sahibi olduğunu göstərir.

Sonra Rəbbimiz yer üzünə möhkəm dağlar yerləşdirdi ki, yer sizi götürüb yırğalanmasın, alt-üst olmasın, həyatınız pozulmasın. Bu dağlar yerin ağırlığını tarazlaşdıran, onu sabit saxlayan bir mexanizm kimidir. Allah yer üzündə hər cür canlını — quruda, suda, havada yaşayan saysız-hesabsız məxluqu yaydı. Hər birinin öz ruzisi, öz yaşayış yeri, öz həyat dövrü vardır və hamısı Allahın əmri ilə hərəkət edir.

Daha sonra Uca Allah göydən — buludlardan yağış suyu endirdi və onunla yer üzündə hər cür gözəl, faydalı, bərəkətli bitkilər yetişdirdi. Bu bitkilər həm insanlara, həm heyvanlara ruzi olur, həm də yer üzünə gözəllik və həyat gətirir.

Ey insan! Bir düşün: göyləri dirəksiz saxlayan, dağlarla yeri sabitləşdirən, hər canlını ruziləndirən və yağışla torpağa həyat verən kimdir? Bütün bunlar təsadüfən baş vermir — bunların hamısı tək olan, qadir olan Allahın əsəridir. Bu ayə bizə öyrədir ki, kainatdakı hər bir varlıq Allahın varlığına və birliyinə şahiddir. Gəlin bu əlamətlərə diqqətlə baxaq, şükr edək və Allaha yönələk. Çünki bu gözəl nizamı yaradan Allah, bizim duamıza cavab verən, ruzimizi verən və bizi qoruyan Rəbbimizdir.