سوره سجدہ — آيت 12

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَلَوْ تَرَىٰ: ۽ جيڪڏهن تون ڏسين ها.
• الْمُجْرِمُونَ: ڏوهاري، يعني اهي ماڻهو جن الله سان شريڪ ڪيو ۽ بعث کي ڪوڙ ڄاتو.
• نَاكِسُو رُءُوسِهِمْ: پنهنجا مٿا هيٺ جهڪايل، شرمندگي ۽ پشيمانيءَ سببان.
• عِندَ رَبِّهِمْ: پنهنجي رب جي حضور ۾، يعني قيامت جي ڏينهن.
• أَبْصَرْنَا: اسان ڏٺو، يعني اسان اکين سان ڏسي ورتو ته تنهنجو وعدو سچو هو.
• وَسَمِعْنَا: ۽ اسان ٻڌو، يعني اسان ڪنن سان ٻڌو ته تنهنجا رسول سچا هئا.
• فَارْجِعْنَا: پوءِ اسان کي موٽاءِ، يعني دنيا ڏانهن واپس موڪل.
• نَعْمَلْ صَالِحًا: ته اسان چڱا عمل ڪريون.
• إِنَّا مُوقِنُونَ: بيشڪ اسان يقين ڪرڻ وارا آهيون، يعني هاڻي اسان کي پڪ ٿي وئي آهي.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! جيڪڏهن تون ان وقت کي ڏسين ها جڏهن ڏوهاري ماڻهو قيامت جي ڏينهن پنهنجي رب جي حضور ۾ شرمندگي ۽ رسوائيءَ سببان پنهنجا مٿا هيٺ جهڪائي بيهندا ۽ چوندي: اي اسان جا رب! اسان هاڻي اکين سان ڏسي ورتو آهي ان کي جنهن کي اسان دنيا ۾ ڪوڙ ڄاتو هو، ۽ اسان ٻڌي ورتو آهي تنهنجي رسولن جي سچائيءَ جو تصديق، پوءِ اسان کي دنيا ڏانهن واپس موٽاءِ ته اسان تنهنجي رضا لاءِ چڱا عمل ڪريون، بيشڪ اسان هاڻي يقين ڪرڻ وارا ٿي ويا آهيون ته تنهنجي وحدانيت ۽ بعث بعد موت سچو آهي. جيڪڏهن تون انهن جي انهيءَ حالت کي ڏسين ها ته هڪ وڏو ۽ خطرناڪ منظر ڏسين ها.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• قرآن جي سچائيءَ جو يقين: هي آيت ٻڌائي ٿي ته قيامت ۽ بعث بعد موت جو انڪار ڪندڙ ماڻهو آخرڪار پاڻ ئي مڃيندا ته اهو سچ هو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته قرآن جي خبر سچي آهي.
• توبه ۽ عمل جي اهميت: ڏوهاري ماڻهو قيامت جي ڏينهن موٽڻ جي خواهش ڪندا ته جيئن چڱا عمل ڪري سگهن، پر اتي موٽڻ جو موقعو نه ملندو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته دنيا ۾ ئي توبه ڪري نيڪ عمل ڪريون.
• الله جي رحمت ۽ عدل: الله تعاليٰ دنيا ۾ توبه جو موقعو ڏنو آهي، ۽ قيامت ۾ هر ڪنهن کي پنهنجي عمل جو بدلو ملندو. هي آيت اسان کي الله جي عدل ۽ رحمت ٻنهي جو احساس ڏياري ٿي.
• اسلام ڏانهن رغبت: اسلام اهو دين آهي جيڪو انسان کي دنيا ۾ ئي سڌي رستي تي هلي ۽ آخرت جي ڪاميابي حاصل ڪرڻ جو موقعو ڏئي ٿو. قرآن ۾ اهڙيون آيتون اسان کي نصيحت ڏين ٿيون ته اسان وقت رهندي الله ڏانهن رجوع ڪريون ۽ نيڪ عمل ڪريون، ته جيئن قيامت جي ڏينهن شرمندگي ۽ پشيمانيءَ جو منهن نه ڏسڻو پوي.