سوره احزاب — آيت 25

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• بِغَيْظِهِمْ: پنهنجي ڏک ۽ ڪاوڙ سان گڏ.
• لَمْ يَنَالُوا خَيْرًا: ڪا به چڱائي ۽ ڪاميابي حاصل نه ڪيائون.
• وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ: الله مؤمنن کي وڙهڻ کان بچائي ڇڏيو.
• قَوِيًّا: زبردست طاقت وارو، جنهن کي ڪو به مغلوب نه ڪري سگهي.
• عَزِيزًا: غالب ۽ غالب رهڻ وارو، جنهن جي عزت ۽ غلبي ۾ ڪو به نقصان نه ٿو ڪري سگهي.

2) تفسير:

هي آيت سورة احزاب جي ان عظيم واقعي ڏانهن اشارو ڪري ٿي، جڏهن ڪفر جي لشڪرن يعني قريش، غطفان ۽ ٻين قبيلن مديني تي چڙهائي ڪئي ۽ مسلمانن کي جڙ کان پٽڻ جو ارادو ڪيو. پر الله تعاليٰ پنهنجي قدرت ۽ رحمت سان انهن سڀني لشڪرن کي ناڪام ۽ خالي هٿين موٽائي ڇڏيو. اهي پنهنجي دلين ۾ ڪاوڙ ۽ ڏک کڻي ويا، ڇاڪاڻ ته اهي پنهنجي ارادي ۾ ڪامياب نه ٿيا ۽ نه ئي دنيا ۾ ڪا ڪاميابي ۽ نه آخرت ۾ ڪا چڱائي حاصل ڪري سگهيا.

ان موقعي تي الله تعاليٰ مؤمنن کي وڙهڻ جي ضرورت کان بچائي ڇڏيو. اهو ئي سبب آهي جو مؤمنن کي وڙهڻ جي ضرورت نه پئي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ پنهنجي طرفان طاقتور هوائن ۽ ملائڪن جي لشڪر سان دشمنن کي ماري ڀڄايو. اهڙي طرح مؤمنن جي مدد ۽ حفاظت ٿي ۽ دشمنن جو مقصد ناڪام ٿيو.

آيت جي آخر ۾ الله تعاليٰ پنهنجي ٻن صفتن جو ذڪر ڪري ٿو: ”قوي“ يعني زبردست طاقت وارو، جنهن کي ڪو به مغلوب نه ڪري سگهي، ۽ ”عزيز“ يعني غالب ۽ غالب رهڻ وارو، جيڪو پنهنجي دوستن جي مدد ڪري ٿو ۽ دشمنن کي ذليل ۽ خوار ڪري ٿو. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ پنهنجي قدرت ۽ غلبي سان پنهنجي مؤمنن جي حفاظت ۽ مدد ڪري ٿو، ۽ ڪافرن جي سڀني ڪوششن کي ناڪام بڻائي ٿو.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• الله تعاليٰ پنهنجي مؤمنن جي مدد ۽ حفاظت جو ذمو پاڻ تي کنيو آهي، ان ڪري مؤمنن کي گهرجي ته هو الله تي ڀروسو رکن ۽ صبر ڪن.
• ڪافرن جي سڀني سازشن ۽ ڪوششن جو انجام ناڪامي ۽ ذلت آهي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ انهن جي خلاف آهي.
• الله تعاليٰ جي طاقت ۽ غلبي تي ايمان رکڻ مؤمنن لاءِ تسلي ۽ طاقت جو ذريعو آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته مشڪلاتن ۽ مشڪلاتن جي وقت ۾ الله تي ڀروسو رکڻ ۽ صبر ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ پنهنجي مؤمنن جي مدد ضرور ڪري ٿو.
• الله تعاليٰ جي صفتن ”قوي“ ۽ ”عزيز“ تي غور ڪرڻ اسان جي دلين ۾ الله جي عظمت ۽ محبت پيدا ڪري ٿو ۽ اسان کي اسلام ۽ قرآن ڏانهن راغب ڪري ٿو.