Аль-Ахзаб сүрөсү — Аят 38

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• حَرَجٍ (хараж): күнөө, кыйынчылык, тартынуу, кысылуу деген маанилерди билдирет. Бул жерде пайгамбарга (с.а.в.) эч кандай күнөө же кыйынчылык жок дегенди туюнтат.
• فَرَضَ (фарада): аныктады, милдет кылды, уруксат берди, анык кылды деген мааниде. Бул жерде Аллах тарабынан уруксат берилген жана белгиленген нерсени билдирет.
• سُنَّةَ اللَّهِ (сүннөтүллоо): Аллахтын мыйзамы, Аллахтын жолу, Аллах белгилеген тартип дегенди билдирет.
• خَلَوْا (халау): өттү, өтүп кетти деген мааниде. «الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلُ» — мурун өткөн адамдар, башкача айтканда, мурунку пайгамбарлар.
• قَدَرًا مَّقْدُورًا (кадаран макдууран): так жазылган тагдыр, сөзсүз боло турган чечим, алдын ала белгиленген буйрук дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта пайгамбар Мухаммадга (с.а.в.) асылдуу жубайы Зайнабты (р.а.) никелөө сыяктуу Аллах өзү уруксат кылган иштер үчүн эч кандай күнөө, кыйынчылык же күнөөлөнүү жок экенин билдирет. Бул нике — Аллахтын буйругу менен болгон иш, пайгамбар ага өз каалоосу менен эмес, Аллахтын чечими менен барган. Аллах ага асырап алган уулунун аялын никелөөнү уруксат кылды, ошону менен асырап алуу (табынуу) баласынын аялы атасына арам экендиги тууралуу мурунку жалган түшүнүктү жокко чыгарды.

Бул иш пайгамбарга гана тиешелүү жаңылык эмес. Мурунку пайгамбарлар да ушундай жол менен жүрүшкөн — алар да Аллах уруксат кылган нерселерди аткарышкан жана аларга эч кандай күнөө жүктөлгөн эмес. Демек, Мухаммад (с.а.в.) пайгамбарлардын ичинен өзгөчө, жаңы бир нерсе алып келген адам эмес, тескерисинче, ал мурунку пайгамбарлардын жолун улантуучу.

Аллахтын буйругу жана чечими сөзсүз аткарылат, ал алдын ала белгиленген тагдыр боюнча болот. Аллах бир ишти чечсе, ага эч ким тоскоол боло албайт, эч ким аны өзгөртө албайт. Бул нике да Аллахтын алдын ала белгилеген чечими боюнча болду, аны пайгамбар да, башкалар да токтото алмак эмес.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын буйругуна моюн сунуу — бакыттын булагы: Пайгамбар (с.а.в.) Аллахтын буйругун аткарууда эч кандай тартынуу же кыйынчылык сезген эмес. Бул бизге Аллахтын буйруктарын кубаныч менен аткаруу керектигин үйрөтөт.
• Ислам — жеңилдик дини: Аллах пендесине көтөрө албаган жүктү жүктөбөйт. Пайгамбарга да Аллах уруксат кылган иштер үчүн күнөө жок болгон. Бул Исламдын жеңилдик жана ырайым дини экенин көрсөтөт.
• Пайгамбарлар — үлгү: Мурунку пайгамбарлар да ушундай жол менен жүрүшкөн. Бул пайгамбарлардын баары бир булактан — Аллахтан келгендигин жана алардын жолунун бир экендигин билдирет.
• Тагдырга ишенүү — тынчтык: Аллахтын чечими сөзсүз болот. Бул бизге тагдырга ишенүү жана Аллахтын чечимине ыраазы болуу ички тынчтыкка жеткирерин үйрөтөт.
• Аллахтын мыйзамы — даанышмандык: Аллахтын ар бир буйругу жана чечими даанышмандыкка толук. Асырап алуу баласынын аялын никелөөгө уруксат берүү аркылуу Аллах мурунку жалган түшүнүктү жокко чыгарды жана адилеттикти орнотту. Бул Исламдын адамдардын жашоосун жеңилдетүүчү жана туура жолго багыттоочу дини экенин көрсөтөт.