سوره سبا — آيت 52

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• تَنَاوُشُ: حاصل ڪرڻ، هٿ ڪرڻ، وٺڻ.
• أَنَّىٰ: ڪيئن؟ ڪٿان؟ (سواليه لفظ آهي جنهن ۾ حيرت ۽ نااميديءَ جو اظهار آهي).
• مِن مَّكَانٍ بَعِيدٍ: پريءَ جاءِ کان، يعني اهڙي هنڌ کان جيڪو پهچ کان ٻاهر هجي.

2) آيت جي تفسير:

هيءَ آيت انهن ڪافرن ۽ منڪرن بابت آهي، جيڪي دنيا ۾ الله کي ۽ سندس رسولن کي مڃڻ کان انڪار ڪندا هئا. جڏهن قيامت جي ڏينهن عذاب کي اکين سان ڏسندا ۽ پنهنجو انجام سامهون ايندو، تڏهن هو چونداسين ته ”اسان ايمان آندو“، يعني هاڻي اسان الله ۽ سندس رسولن تي يقين رکون ٿا. پر انهن جي اها ڳالهه قبول نه ڪئي ويندي، ڇاڪاڻ ته ايمان جي جاءِ ۽ وقت دنيا هئي، نه آخرت. آخرت ته عمل جي بدلي ملڻ جي جاءِ آهي، اتي عمل ڪرڻ جو موقعو ناهي. انهن کان ايمان حاصل ڪرڻ ۽ توبهه ڪرڻ هاڻي اهڙي پريءَ جاءِ کان گهريو پيو وڃي، جتان ان جو پهچڻ ناممڪن آهي. هو دنيا ۾ ئي انڪار ڪري چڪا هئا، هاڻي آخرت ۾ ايمان جو اظهار ڪو به فائدو نه ڏيندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• ايمان جو اصل وقت دنيا جي زندگي آهي: انسان کي گهرجي ته دنيا ۾ ئي الله ۽ سندس رسولن تي ايمان آڻي ۽ نيڪ عمل ڪري، ڇاڪاڻ ته آخرت ۾ ايمان قبول نه ٿيندو.
• توبهه جو دروازو دنيا ۾ کليل آهي: جيستائين انسان زندهه آهي، توبهه ۽ ايمان جو موقعو موجود آهي. موت کان پوءِ توبهه قبول نه ٿيندي.
• آخرت جي حقيقت تي غور ڪرڻ: هيءَ آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته آخرت ۾ صرف حساب ۽ جزا آهي، عمل جو وقت نه آهي. ان ڪري اسان کي گهرجي ته دنيا ۾ ئي آخرت جي تياري ڪريون.
• اسلام جي دعوت ۾ حڪمت: اسان کي گهرجي ته ماڻهن کي وقت تي ايمان ۽ نيڪيءَ جي دعوت ڏيون، ڇاڪاڻ ته سڀاڻي جو انتظار نقصان جو سبب بڻجي سگهي ٿو.
• الله جي انصاف تي يقين: الله تعاليٰ هر ڪنهن کي پوري زندگي ۾ ايمان آڻڻ جو موقعو ڏنو آهي، ان ڪري آخرت ۾ ڪو به بهانو نه هلندو. هيءَ ڳالهه اسان کي الله جي عدل ۽ حڪمت تي ويساهه رکڻ سيکاريندي آهي.