سوره سبا — آیه 53

معانی کلمات:

• «یَقْذِفُونَ»: پرتاب میکنند، میاندازند (در اینجا به معنای سخن گفتن از روی حدس و گمان است).
• «بِالْغَیْبِ»: از امر پنهان و نادیدنی سخن میگویند؛ یعنی بدون علم و آگاهی، چیزی را ادعا میکنند.
• «مِن مَکَانٍ بَعِیدٍ»: از جای دور؛ کنایه از دور بودن از حقیقت و صواب است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به حال کافران در روز قیامت اشاره میکند که وقتی عذاب را میبینند، درخواست ایمان و بازگشت به دنیا میکنند؛ اما این درخواست هرگز پذیرفته نمیشود. دلیل آن روشن است: آنها در دنیا به قرآن و پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) کفر ورزیدند و حق را انکار کردند. افزون بر این، آنها در دنیا بدون هیچ علم و یقینی، از روی حدس و گمان، نسبتهای ناروا به پیامبر میدادند و میگفتند: او ساحر است، کاهن است، شاعر است! این سخنان از سر جهل و دور از حقیقت بود، همانند کسی که از فاصلهای بسیار دور تیری پرتاب کند و هرگز به هدف اصابت نکند. آنان نیز به دلیل دوری از حق و صواب، هرگز به حقیقت دست نمییافتند و سخنانشان جز گمانی باطل و بیاساس نبود.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان آوردن در لحظه مشاهده عذاب و نزول قیامت، هرگز پذیرفته نیست؛ چرا که ایمان باید از روی اختیار و در دنیا باشد، نه از روی اجبار و ترس.
• کسی که در دنیا با علم و آگاهی، حق را انکار کند و به جای پیروی از یقین، از گمان و حدسهای بیاساس پیروی نماید، راهی به سوی نجات و سعادت نخواهد یافت.
• دوری از حق و حقیقت، انسان را به پرتگاه جهل و گمانهای باطل میکشاند؛ پس باید همواره در جستجوی علم و یقین باشیم و از سخنان بیاساس و نسبتهای ناروا به دیگران، بهویژه اولیای خدا، پرهیز کنیم.
• این آیه هشداری است برای همه ما که در دنیا فرصت ایمان و عمل صالح داریم؛ پس آن را غنیمت بشماریم و پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت، به سوی خدا بازگردیم.