Фатир сүрөсү — Аят 21

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• الظِّلُّ (аз-зиллу): Көлөкө. Бул жерде бейишке ишарат кылат.
• الْحَرُورُ (аль-харуру): Катуу ысык шамал, күн ысыгы. Бул жерде тозокко ишарат кылат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала адамдарга акыйкатты түшүнүүгө жардам берүүчү дагы бир салыштырууну келтирет. Алдынкы аяттарда акыйкатты көрбөгөн адам менен көргөн адамдын, караңгылык менен жарыктын тең болбой турганын айткан болсо, бул аятта дагы бир маанилүү салыштырууну кошот: көлөкө менен катуу ысыктын да теңи жок.

Көлөкө — бул серүүндүк, тынчтык, жагымдуулук жана ырахаттын белгиси. Ал эми катуу ысык шамал — бул кыйноо, азап, тынчсыздык жана оор абалдын белгиси. Бул экөөнүн ортосунда чоң айырма бар, алар эч качан тең боло албайт.

Айрым түшүндүрмөлөргө ылайык, бул жердеги көлөкө бейишти, ал эми катуу ысык тозокту билдирет. Бейиш — түбөлүк ырахат, тынчтык жана бакыт мекени. Тозок — түбөлүк азап, кайгы жана кыйноо мекени. Бул экөөнүн ортосундагы айырма асман менен жердин айырмасындай чоң. Бейишке кирген адам эч качан азап тартпайт, ал эми тозокко түшкөн адам эч качан тынчтык таппайт.

Ошондуктан, бул аят бизге эки жолдун — ыйман менен каапырлыктын, акыйкат менен адашуунун, бейиш менен тозоктун — эч качан тең болбой турганын эскертет. Акылдуу адам бул эки жолдун айырмасын түшүнүп, акыйкат жолду тандашы керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Тандоо эркиндиги жана жоопкерчилик: Аллах бизге эки жолду — жакшылык менен жамандыкты, бейиш менен тозокту — ачык көрсөттү. Биздин милдет — акылдуулук менен туура жолду тандоо. Бул тандоо биздин колубузда, ошондуктан ар бирибиз жоопкерчиликти сезишибиз керек.
• Бейиштин баалуулугун түшүнүү: Бейиш — бул Аллахтын ыймандуу пенделерине убада кылган түбөлүк сыйлыгы. Анын ырахаты тозоктун азабы менен салыштырылгыс. Бул бизди жакшылык иштерди кылууга, Аллахтын буйруктарын аткарууга жана тыйган нерселеринен алыс болууга түрткү берет.
• Ыймандын баалуулугу: Ыйман — бул Аллахтын бизге берген эң чоң жакшылыгы. Ал бизди караңгылыктан жарыкка, адашуудан туура жолго алып чыгат. Ыймандуу адам бул дүйнөдө да, акыретте да бактылуу болот.
• Акыйкатты издөө: Ар бир адам акыйкатты издөөгө, изилдөөгө жана түшүнүүгө умтулушу керек. Аллах бизге акыл жана эрк берген, ошондуктан биз бул нерселерди туура колдонушубуз зарыл.
• Исламдын жөнөкөйлүгү жана ачыктыгы: Ислам дини акыйкатты ачык жана жөнөкөй түрдө түшүндүрөт. Ал адамдарды адаштырбайт, тескерисинче, туура жолго багыттайт. Бул диндин артыкчылыгы — анын ачыктыгында жана акыйкаттыгында.