Fotir surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• الظِّلّ (az-zill): soya, salqin joy — bu yerda jannat nazarda tutilgan.
• الْحَرُور (al-harur): issiq shamol, jazirama harorat — bu yerda do'zax nazarda tutilgan.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo mo'min va kofir, jannat va do'zax o'rtasidagi farqni yorqin misol bilan bayon qilmoqda. Xuddi soyada bo'lgan salqinlik bilan jazirama issiq shamol hech qachon teng bo'lmaganidek, jannat va do'zax ham, ularning ahllari ham aslo baravar bo'la olmaydi.

Soya odamga rohat va taskin beradi, unda dam olish, orom olish mumkin. Ammo jazirama harorat esa odamni qiynaydi, azoblaydi, charchatadi. Xuddi shuningdek, jannat mo'minlar uchun rohat, saodat va abadiy ne'matlar maskani bo'lsa, do'zax esa kofirlar uchun azob-uqubat, qayg'u va hasrat makonidir.

Bu oyatda Alloh taolo ikki guruh — iymon keltirganlar va kufrda qolganlar o'rtasidagi tafovutni ko'rsatib, ularning oxirati ham xuddi shunday turlicha bo'lishini uqtiradi. Salqin soya kishiga qanday zavq bag'ishlasa, jannat ham mo'minlarga shunday zavq va saodat bag'ishlaydi. Issiq shamol odamni qanday azoblasa, do'zax ham kofirlarni shunday azoblaydi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'min va kofirning oxirati hech qachon teng bo'lmasligini, har kim qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo olishini eslatadi. Bu esa insonni yaxshi amallar qilishga undaydi.
2. Jannat va do'zaxning ta'rifi orqali Alloh taolo bandalariga rahm qilib, ularni do'zaxdan ogohlantirib, jannatga chorlamoqda. Bu Allohning cheksiz mehribonligidan dalolatdir.
3. Inson bu dunyoda qanday yo'l tanlasa, oxiratda ham shunga mos natija ko'radi. Demak, aqlli kishi o'z kelajagini o'ylab, to'g'ri yo'lni tanlashi lozim.
4. Ushbu oyatda keltirilgan misol — soya va issiq shamol — har bir inson tushunadigan oddiy, ammo chuqur ma'noli timsoldir. Bu Qur'onning go'zal bayon uslubini ko'rsatadi va har bir insonning qalbiga ta'sir qiladi.