سوره فاطر — آیه 26

معانی کلمات:

• أَخَذْتُ: گرفتم، مؤاخذه کردم، عذاب کردم.
• نَكِيرِ: انکار من، کیفر و عقوبت من (که در برابر کفر و تکذیب آنان روا داشتم).

تفسیر آیه:

پس از آنکه پیامبران پیشین، قوم خود را به توحید و عبادت خداوند دعوت کردند و آنان را از عذاب الهی بیم دادند، اما گروهی از مردم به جای پذیرش حق، کفر ورزیدند و پیامبران را تکذیب کردند، خداوند آنان را به انواع عذابها گرفتار ساخت و کیفر سختی به آنان چشانید. این آیه خطاب به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) است و میفرماید: «سپس کسانی را که کافر شدند، گرفتم و به عذاب خود گرفتار کردم؛ پس بنگر که انکار و کیفر من چگونه بود!» یعنی خداوند با قدرت و قهر خود، آنان را به سزای اعمالشان رساند و نابودشان کرد، به گونهای که هیچکس نتوانست در برابر عذاب الهی از آنان دفاع کند. این جمله در حقیقت هشداری است به مشرکان و کافران که اگر به راه آنان بروند، سرنوشتی همانند پیشینیان خواهند داشت.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به کافران و غافلان: این آیه یادآور این حقیقت است که سنت الهی در طول تاریخ بر این بوده که کافران و تکذیبکنندگان پیامبران، سرانجام به عذاب و نابودی گرفتار شوند؛ پس انسان باید از این سرنوشت عبرت بگیرد و راه حق را بپذیرد.
2. عدالت الهی: خداوند هرگز بندگان را بیدلیل عذاب نمیکند؛ بلکه عذاب او نتیجه کفر و تکذیب خود انسانهاست. این نشاندهنده عدالت کامل پروردگار است که به کسی ظلم نمیکند.
3. قدرت و قهر الهی: این آیه قدرت بیپایان خداوند را به تصویر میکشد که هیچ قدرتی در برابر اراده او تاب مقاومت ندارد؛ بنابراین انسان باید در برابر او خاشع و فروتن باشد.
4. عبرتآموزی از تاریخ: مطالعه سرنوشت اقوام پیشین، مانند قوم عاد و ثمود، درس عبرتی برای مؤمنان است تا بر ایمان خود استوار بمانند و از کفر و گناه دوری کنند.
5. امید و انذار: این آیه هم انذار است برای گناهکاران که از عذاب الهی بترسند و توبه کنند، و هم مایه آرامش مؤمنان است که بدانند خداوند همواره یاور آنان در برابر دشمنانشان خواهد بود.