Fatir surəsi — Ayə 28

Sözlərin izahı:

• الدوابّ (əd-dəvvab): yer üzündə gedən canlılar, heyvanlar.
• الأنعام (əl-ən'am): mal-qara — dəvə, inək və qoyun kimi heyvanlar.
• مختلف ألوانه (muxtəlif əlvanuhu): rəngləri bir-birindən fərqli olan.
• يخشى (yəxşə): Allahdan qorxur, Ona hörmət edib itaətsizlikdən çəkinir.
• العلماء (əl-uləma): alimlər — Allahı, sifətlərini, şəriətini və qüdrətinin dəlillərini dərindən tanıyanlar.
• عزيز (əziz): qüdrətli, heç kəs Ona üstün gələ bilməz.
• غفور (ğəfur): çox bağışlayan, tövbə edənlərin günahlarını əfv edən.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə buyurur ki, insanların, yer üzündə gedən canlıların və mal-qaranın arasında da rəngləri bir-birindən fərqli olanlar vardır — necə ki, meyvələrin və dağların rəngləri müxtəlifdir. Hamısının yaranma səbəbi eyni olsa da, görünüşləri, rəngləri və xüsusiyyətləri fərqlidir. Bu müxtəliflik Allahın qüdrətinin və hikmətinin açıq dəlilidir; düşünən insan burada Uca Yaradanın varlığına və birliyinə dair dərslər tapır.

Sonra Allah buyurur: "Allahdan yalnız alimlər qorxur." Yəni Allahdan həqiqi mənada qorxub çəkinənlər, Onun əzəmətini, qüdrətini və şəriətini dərindən tanıyan alimlərdir. Onlar Allahın sifətlərini, əmrlərini və qadağalarını bildikləri üçün Ona daha çox hörmət edir, itaətsizlikdən daha çox çəkinirlər. Bu, həm də göstərir ki, həqiqi elm insanı Allaha yaxınlaşdırır və qəlbdə Allaha qarşı ehtiram və qorxu yaradır.

Ayənin sonunda Allah Özünü iki gözəl sifətlə tanıdır: Əziz — yəni qüdrətli, heç kəs Ona üstün gələ bilməz; Ğəfur — yəni çox bağışlayan, tövbə edib Ona üz tutan qullarının günahlarını əfv edən.

Ey insan! Bu ayə səni düşünməyə dəvət edir: ətrafındakı rəngarəng varlıqlara bax — insanların, heyvanların, dağların, meyvələrin müxtəlifliyi hamısı bir Yaradanın qüdrətinin nişanəsidir. Elmi artdıqca Allahı daha yaxşı tanıyacaq, Ona daha çox bağlanacaq və qəlbində Ona qarşı həqiqi ehtiram və məhəbbət yaranacaqsan. Unutma ki, Allah səni bağışlamağa hazırdır — kifayət edər ki, sən səmimi qəlbdən Ona üz tutasan və günahlarından tövbə edəsən.