Yosin surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• طَائِرُكُم — sizning shumligingiz, baxtsizligingiz.
• مَعَكُمْ — sizning o'zingiz bilan birga, sizga bog'liqdir.
• أَئِن ذُكِّرْتُمْ — agar sizga eslatma qilinsa (nasibat berilsa), shumi? Ya'ni, sizga nasihat qilingani uchunmi?
• مُسْرِفُونَ — haddan oshuvchilar, isrof qiluvchilar, kufr va gunohlarda chegaradan chiqib ketuvchilar.

Tafsir:

Payg'ambarlar (o'sha elchilar) qavmlarining bu munosabatiga javoban dedilar: "Sizning shumligingiz va baxtsizligingiz o'zingiz bilan birga — bu sizning kufringiz, Allohga iymon keltirmasligingiz va Uning elchilariga itoat qilmasligingiz tufaylidir. Shumlikni bizdan emas, balki o'z qilmishlaringizdan qidiringlar. Biz sizlarga faqat yaxshilikni, to'g'ri yo'lni ko'rsatish uchun keldik. Ammo biz sizlarga Allohning buyruqlarini eslatib, nasihat qilganimizda, sizlar bundan shumlik topib, bizni yomon ko'rasizlar va hatto toshbo'ron qilish yoki azob berish bilan tahdid qilasizlar. Bu qanday adolatsizlik! Sizlar nasihatni rad etib, o'z gunohlaringizda davom etasizlar. Haqiqatda, sizlar isrof qiluvchi qavmsiz — kufr va gunohlarda haddan oshib ketdingiz, chegarani buzdingiz. Sizning shumligingiz o'z kufringiz va isrofingizdandir, bizdan emas."

Ya'ni, ularning shumlik deb bilgan narsalari aslida ularning o'z kufri va gunohlari edi. Payg'ambarlar ularga shumlik keltirmagan, balki ularga haqni yetkazgan edilar. Ammo ular haqni qabul qilish o'rniga, uni rad etib, o'zlarining isrofkorona yo'llarida davom etdilar.

Foydalar:

1. Shumlik va baxtsizlik insonning o'z amalidandir — Insonning boshiga tushgan har qanday yomonlik yoki baxtsizlik, avvalo, uning o'z qilmishlari, gunohlari va Allohga itoatsizligi tufaylidir. Payg'ambarlar va solih kishilar hech qachon boshqalarga shumlik keltirmaydilar, aksincha, ular faqat yaxshilik va hidoyatga chorlaydilar.
2. Nasihatni rad etish — isrofning eng katta ko'rinishi — Allohning zikri va nasihatiga quloq solmaslik, uni mensimaslik — bu insonning o'z nafsiga zulm qilishi va haddan oshishidir. Har bir inson nasihatga ochiq qalb bilan quloq solishi kerak.
3. Payg'ambarlarning sabri va matonati — Ular qavmlarining tahdidlari va yomon muomalalariga qaramay, haqni aytishda davom etdilar. Bu bizga din yo'lida sabr qilishni va haq so'zni aytishdan to'xtamaslikni o'rgatadi.
4. Tavba eshigi har doim ochiq — Garchi bu qavm isrof qiluvchi bo'lsa ham, ularga nasihat qilish davom ettirildi. Bu Allohning rahmati kengligidan dalolatdir. Har bir gunohkor, hatto eng isrof qiluvchi bo'lsa ham, tavba qilib, Allohga qaytishi mumkin.
5. Haqni qabul qilish — baxtning kaliti — Kimki haqni eshitib, uni qabul qilsa, u albatta baxtli bo'ladi. Kimki esa haqdan yuz o'girsa, u o'ziga o'zi shumlik keltiradi.