سوره یس — آیه 60

معانی کلمات:

• أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ: آیا با شما پیمان نبستم و سفارش نکردم؟
• تَعْبُدُوا الشَّیْطَانَ: عبادت و اطاعت از شیطان (منظور اطاعت در معصیت و گناه است).
• عَدُوٌّ مُبِینٌ: دشمنی آشکار و واضح.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، با لحنی توبیخآمیز و یادآوریکننده، به فرزندان آدم خطاب میکند و میفرماید: ای فرزندان آدم! مگر من با شما پیمان نبستم و بهوسیله پیامبرانم به شما سفارش نکردم که از شیطان پیروی نکنید و او را اطاعت ننمایید؟ منظور از «عبادت شیطان»، اطاعت از او در انجام گناهان و معاصی است، نه پرستش او به معنای شرک؛ زیرا کسی که از شیطان در نافرمانی خدا پیروی کند، در حقیقت او را عبادت کرده است. سپس خداوند دلیل این نهی را بیان میکند: «همانا شیطان برای شما دشمنی آشکار است»؛ دشمنی که از آغاز آفرینش، یعنی از زمان حضرت آدم علیهالسلام، با انسانها اعلام جنگ کرده و سوگند خورده است که آنان را گمراه کند. پس چگونه عاقلی از دشمنِ آشکار خود پیروی میکند و او را بر فرمان خدای مهربان ترجیح میدهد؟ این آیه در روز قیامت و در حالی که اهل دوزخ در آتش عذاب هستند، بهعنوان سرزنش و توبیخ آنان بیان میشود تا حجت بر آنان تمام گردد.

فواید و درسهای آیه:

• دشمنی شیطان با انسان، دشمنی آشکار و قدیمی است که از زمان حضرت آدم آغاز شده و تا قیامت ادامه دارد؛ بنابراین مؤمن باید همیشه هوشیار باشد و از وسوسههای او در امان بماند.
• اطاعت از شیطان در گناهان، نوعی عبادت اوست و انسان را از عبادت خداوند بازمیدارد؛ پس باید مراقب بود که هیچ عملی، حتی کوچک، بر اساس وسوسه شیطانی انجام نشود.
• خداوند با مهربانی و عدالت، پیش از عذاب، حجت را بر بندگان تمام کرده و بهوسیله پیامبران، راه حق و باطل را به آنان نشان داده است؛ پس هیچکس در روز قیامت عذری نخواهد داشت.
• این آیه نشاندهنده محبت خداوند به بندگان است که با هشدارهای مکرر، آنان را از خطرات ابدی نجات میدهد و راه سعادت را برایشان روشن میکند.