سوره یس — آيت 60

1) لفظن جي معنيٰ:

• أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ: ڇا آءٌ اوھان کي تاڪيد ڪري حڪم نه ڏنو ھو؟
• عَهْد: تاڪيد، وصيت ۽ حڪم ڪرڻ.
• بَنِي آدَمَ: اي آدم جي اولاد!
• أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ: ته شيطان جي عبادت نه ڪريو، يعني سندس اطاعت ۽ پيروي نه ڪريو.
• عَدُوٌّ مُّبِينٌ: کليل ۽ ظاهر دشمن.

2) تفسير:

الله تعاليٰ قيامت جي ڏينهن پنهنجي ٻانهن کي ملامت ۽ نصيحت ڪندي فرمائيندو ته: ڇا آءٌ اوھان کي پنهنجي پيغمبرن جي ذريعي تاڪيد ڪري نه چيو ھو ته اي آدم جي اولاد! شيطان جي تابعداري نه ڪريو؟ يعني ڪفر ۽ گناهن جهڙا ڪم ڪري سندس حڪم نه مڃيو. بيشڪ شيطان اوھان جو کليل دشمن آھي، سندس دشمني ھر ڪنهن تي واضح ۽ ظاهر آھي. پوءِ ڪو عقلمند انسان ڪيئن پنهنجي اهڙي دشمن جي اطاعت ڪندو، جنهن جي دشمني کيس چڱي طرح معلوم ھجي؟ شيطان جي عبادت جو مطلب آھي سندس چوڻ تي هلڻ ۽ الله جي نافرماني ڪرڻ، ڇاڪاڻ ته ھر اھا اطاعت جيڪا الله جي نافرماني ۾ ٿئي، اھا شيطان جي عبادت آھي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن تي وڏي مهرباني ڪئي آھي جو پيغمبرن جي ذريعي بار بار نصيحت ۽ هدايت موڪلي، ته جيئن انسان گمراهيءَ کان بچي.
• شيطان جو دشمن هجڻ ھڪ کليل ۽ ثابت ٿيل حقيقت آھي، ان ڪري ان کان بچڻ ۽ سندس وسوسن کي رد ڪرڻ ھر مسلمان جي ذميواري آھي.
• الله جي نافرماني ۾ شيطان جي اطاعت ڪرڻ درحقيقت سندس عبادت ۽ پيروي آھي، جنهن کان پرهيز ضروري آھي.
• ھن آيت ۾ الله جي رحمت ۽ عدل جو بيان آھي ته انسان کي عمل جي آزادي ڏني وئي، پر گمراه ڪندڙ قوتن کان خبردار پڻ ڪيو ويو.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ انسان کي سندس اصلي دشمن جي باري ۾ آگاهي ڏئي ٿو، ته جيئن هو دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿئي.
• ھي آيت اسان کي سيکاريندي آھي ته زندگيءَ ۾ ھميشه الله جي حڪمن جي پيروي ڪريون ۽ شيطان جي وسوسن کان پناهه گھريون، ڇاڪاڻ ته الله جي اطاعت ۾ ئي سچي ڪاميابي ۽ سک آھي.