Ас-Саффат сүресі — Аят 162

1. Сөздердің мағынасы:

• مَا أَنتُمْ — сендер емессіңдер.
• عَلَيْهِ — оған қарсы, Оған (Аллаға) қатысты.
• بِفَاتِنِينَ — азғызушылар, адастырушылар емессіңдер. «Фитна» сөзінің түбірі — азғызу, адастыру, бүлік шығару дегенді білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Мәрйәм сүресінің 161-162-аяттарымен тығыз байланысты. Алдыңғы аяттарда Аллаһ Тағала: «Сен де, сендердің құлшылық етіп жүрген нәрселерің де Аллаһтан басқа ешкімді азғыза алмайсыңдар» деп айтқан. Ал осы аятта: «Сендер Оған (Аллаһқа) қарсы азғызушылар емессіңдер» делінген.

Яғни, мұндағы мағына: Уа, мүшріктер! Сендер де, сендердің Аллаһтан өзге табынып жүрген пұттарың да Аллаһтың қалауынсыз ешбір адамды адастыра алмайсыңдар. Сендердің азғызуларың тек Аллаһ тағдыр етіп, тозаққа лайық деп белгілеген адамдарға ғана әсер етеді. Кімнің жүрегі шындыққа ашық болса, оны сендердің азғызуларың адастыра алмайды. Ал кімнің өзі қасарысып, күпірлік пен әділетсіздікті таңдаса, сол адам ғана сендердің азғызуларыңа ілеседі.

Басқаша айтқанда, бұл аят мүшріктерге олардың күш-қуатының шектеулі екенін, олардың Аллаһтың құлдарын өз еркімен адастыра алмайтынын, тек Аллаһтың рұқсатымен және тағдырымен ғана әсер ете алатынын білдіреді. Бұл — Аллаһтың құдіретінің шексіздігін және Оның әділдігін көрсететін маңызды қағида.

1. Алынатын пайдалы қағидалар:

• Аллаһтың құдіреті шексіз: Ешбір күш Аллаһтың еркінсіз ешкімді адастыра алмайды. Бұл — мүміннің жүрегіне тыныштық беретін үлкен хақиқат: жаулардың барлық айла-тәсілдері Аллаһтың рұқсатынсыз зиян келтіре алмайды.
• Жауапкершілік адамның өзінде: Адам өз таңдауы үшін өзі жауапты. Ешкім «мені басқалар азғызды» деп сылтау айта алмайды. Әр адам өз жүрегінің шындыққа ашық болуын өзі қамтамасыз етуі керек.
• Исламның әділдігі: Исламда ешкім басқаның күнәсі үшін жазаланбайды және ешкім басқаның азғызуымен ғана адасқан болып саналмайды. Бұл — Исламның әділдік пен жеке жауапкершілік қағидасына негізделгенін көрсетеді.
• Аллаһқа тәуекел ету: Бұл аят мүміндерге Аллаһқа сенім артуға, Оның қорғауына сүйенуге шақырады. Егер адам Аллаһқа шын жүректен сенім артса, ешбір азғызушы оны тура жолдан тайдыра алмайды.
• Діннің қарапайымдылығы мен айқындығы: Бұл аят Исламның негізгі қағидасын — Аллаһтың бірлігін және Оның құдіретінің абсолюттігін — түсінуге көмектеседі. Бұл — әрбір мұсылманның жүрегінде берік орнығуы тиіс иман негізі.