Ас-Саффат сүресі — Аят 163

1. Сөздердің мағынасы:

• إِلَّا — «тек қана», «бірақ» деген мағынадағы шектеу құралы.
• مَنْ — «кім» деген қатыстық есім.
• هُوَ — «ол» деген жіктеу есімдігі, мұнда растау реңкін береді.
• صَالِ — «кіретін», «кіріп, отқа жанатын» деген мағынадағы есімше; түбірі «صَلِيَ» — отқа кіру, жану.
• الْجَحِيمِ — «Жаһим», яғни тозақ оты, қатты жалындаған от.

1. Аяттың тәпсірі:

Алдыңғы аяттарда Алла Тағала мүшріктерге және олардың Алладан өзге табынған тәңірлеріне қарата: «Сендер де, сендердің табынатындарың да біреуді адастыра алмайсыңдар» деп айтқан болатын. Осы 163-аят сол ойды аяқтайды: олар ешкімді өз бетінше адастыра алмайды, тек Алланың алдын ала білімінде тозаққа кіретіндері белгіленген адамдар ғана адасуға ұшырайды. Яғни, мүшріктер мен олардың пұттарының ешбір күші жоқ — адамды адастыру да, тура жолдан тайдыру да Алланың қалауымен және Оның алдын ала білімімен ғана жүзеге асады.

Бұл жерде маңызды мәселе — адамның өз еркі мен Алланың тағдыры арасындағы байланыс. Кімде-кім күпірлік пен әділетсіздікті таңдап, тозаққа лайық болса, Алланың үкімі сол адамға жүзеге асады. Ал пұттар мен мүшріктердің бұған ешқандай ықпалы жоқ. Сондықтан адам баласы өзін адастырғандарды емес, өз ісі мен таңдауын ойлауы керек.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алланың құдіреті шексіз: Кез келген нәрсе Алланың қалауымен және білімімен болады. Пұттар да, басқа да жалған тәңірлер де ешкімге зиян да, пайда да келтіре алмайды.
• Жауапкершілік өз мойнымызда: Әр адам өз таңдауы үшін жауап береді. Біреуді кінәлап, «ол мені адастырды» деу — ақталмайтын сылтау.
• Тозақтан қорқып, жәннатқа ұмтылу: Аят тозақтың бар екенін және оған тек күпірлік пен әділетсіздікпен баратынын еске салады. Бұл — мұсылманды сақтандырып, жақсылыққа шақыратын ескерту.
• Исламның әділдігі: Алла ешкімге әділетсіздік қылмайды. Тозаққа кіретіндер — өздерінің қасарысуы мен күнәсінің салдарынан сол жерге лайық болғандар.
• Тәухидтің маңызы: Тек Аллаға ғана табыну, Одан басқаға сыйынбау — құтылудың жалғыз жолы. Бұл аят мүшріктердің пұттарының дәрменсіздігін көрсетіп, шынайы сенімге шақырады.

Осылайша, аят адамды ойлануға, өз өмірін Алланың разылығына сай құруға және жалған нәрселерге сенуден сақтануға бағыттайды.