Ас-Саффат сүресі — Аят 29

1. Сөздердің мағынасы:

• قَالُوا — олар айтты.
• بَل — жоқ, олай емес (бұрынғы айтылғанды жоққа шығаратын сөз).
• لَّمْ تَكُونُوا — сендер болмадыңдар.
• مُؤْمِنِينَ — иман келтіргендер.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Қиямет күніндегі сұрақ-жауапты бейнелейді. Осыған дейінгі аяттарда қарапайым адамдар өздерінің басшылары мен үлкендерін айыптап, «сендер бізді адастырдыңдар» дейтіні баяндалған. Ал осы аятта басшылар мен үлкендер өз кезегінде жауап қайтарып: «Жоқ, олай емес! Сендердің жүректеріңде иман жоқ еді, сендер иман келтіретін адамдар болмадыңдар» дейді. Яғни олар: «Біз сендерді тура жолдан тайдырған жоқпыз, сендердің өздеріңнің жүректеріңде иманға деген ықылас болмады, күпірлікке бейім болдыңдар. Сендер шындықты қабылдауға дайын емес едіңдер, сондықтан біздің шақыруымыз сендерге әсер етпеді» дегенді айтады. Басқаша айтқанда, олар өздерінің адасуын тек басшыларының мойнына артуға тырысқанда, басшылар бұл айыптауды қабылдамай, күпірлік пен адасудың негізгі себебі өздерінің жүректеріндегі имансыздық пен шындыққа деген қарсылық болғанын айтады. Бұл — Алланың алдында әркім өз ісі үшін өзі жауап беретінін, біреудің басқаны ақтап, өз кінәсін басқаға аудара алмайтынын көрсететін көрініс.

1. Аяттан алынатын пайдалы тұстар:

• Әркім өз ісі үшін өзі жауапты: Қиямет күні ешкім өз кінәсін басқаға аудара алмайды. Басшы да, бағынушы да өз таңдауы үшін жауап береді.
• Иман — жүректің ісі: Иман тек сыртқы әсермен емес, жүректің шын ниетімен келеді. Жүрек шындыққа ашық болса, Алла оны тура жолға бастайды.
• Адасудың себебін өзіңнен іздеу: Біреуді кінәлаудың орнына, өз жүрегімізді тексеріп, иманымызды нығайтуға тырысуымыз керек.
• Алланың әділдігі: Алла ешкімге әділетсіздік қылмайды. Әркім өз еркімен таңдаған жолының нәтижесін көреді. Бұл — Алланың әділдігіне деген сенімді арттырады.
• Тәубеге асығу: Бұл өмірде тәубе етіп, жүрегімізді иманмен нұрландыруға мүмкіндік бар. Ақыретте өкіну пайда бермейді, сондықтан дүниеде иманды бекемдеп, тура жолда болуға ұмтылуымыз қажет.