سوره صافات — آیه 70

معانی کلمات:

• آثار: نشانههای قدم، روش و راه.
• یُهرَعون: با شتاب و سرعت حرکت میکنند، به سرعت کشیده میشوند.

تفسیر آیه:

این آیه ادامهی توصیف حال مشرکان و گمراهانی است که از پدران و نیاکان خود کورکورانه پیروی میکنند. آنان نه بر اساس دلیل و برهان، بلکه صرفاً به خاطر تقلید کورکورانه، راه پدرانشان را در پیش گرفته و با عجله و شتاب به دنبال آنان میروند. گویی کسی آنان را به سوی این راه میکشاند و آنان بدون هیچ تأملی، با سرعت تمام در پی آثار و روش نیاکان خود حرکت میکنند. این شتابزدگی نشان میدهد که آنان حتی لحظهای در درستی یا نادرستی راه پدرانشان نمیاندیشند و با چشمان بسته به دنبال آنان روانه میشوند، در حالی که با اندکی تفکر، بطلان این راه بر آنان آشکار میشد.

فواید و پیامهای آیه:

• تقلید کورکورانه از نیاکان و گذشتگان، یکی از بزرگترین موانع هدایت و سعادت انسان است و انسان را از اندیشیدن و تعقل بازمیدارد.
• شتابزدگی در پذیرش عقاید و باورها، نشانهی عدم تدبّر و خردورزی است؛ مؤمن باید در پذیرش هر راه و روشی، ابتدا آن را با معیار عقل و وحی بسنجد.
• قرآن کریم انسان را به آزاداندیشی و پرسشگری دعوت میکند و از پیروی کورکورانه از هر کس، حتی پدر و مادر، در امور اعتقادی نهی میکند، مگر آنکه بر حق و حقیقت باشند.
• این آیه هشدار میدهد که پیروی از باطل، هرچند با سرعت و شوق انجام شود، سرانجامی جز ندامت و عذاب نخواهد داشت؛ پس باید در انتخاب مسیر، دقت و تأمل کافی به خرج دهیم.