Saffot surasi — Oyat 70

Kalimalarning ma’nolari:

• آثَارِهِمْ — ularning izlari, yo‘llari.
• يُهْرَعُونَ — shoshiladilar, tezda ergashadilar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo mushriklarning ahvolini bayon qilib, ular o‘z ota-bobolarini shirk va zalolat (adashish) ustida topganliklari uchun, ularni o‘ylab-tushunmay, shoshilinch tarzda izlaridan ergashib ketganliklarini xabar qilmoqda. Ular ota-bobolarining yo‘li haqda hech qanday fikr yuritmaydilar, bu yo‘l haq ekanligini tekshirmaydilar. Holbuki, bir oz o‘ylab qarashsa, bu yo‘lning botil (noto‘g‘ri) ekanligi ayon bo‘lardi. Ular shunchaki taqlid qilish, ko‘r-ko‘rona ergashish orqali o‘zlarini halokatga tashlaydilar. Bu hol ularning aqliy zaifligini va haqiqatdan yuz o‘girganliklarini ko‘rsatadi.

Foydalar:

1. Musulmon kishi har qanday masalada, ayniqsa din masalalarida, taqlidga emas, dalil va hujjatga asoslanishi kerak. Ota-boboning yo‘li haq bo‘lsa ham, uni aql va vijdon bilan tekshirib, so‘ng ergashish lozim.
2. Bu oyat bizga ogohlantirish beradiki, odat va urf-odatlarga ko‘r-ko‘rona ergashish insonni halokatga olib boradi. Islom esa tafakkur va tadabbur (o‘ylash) dinidir.
3. Haqiqatni izlashda shoshilmaslik, balki har bir narsani o‘rganib, so‘ng qaror qilish — aqlli kishining ishi. Alloh taolo bizni shunday donolik va hushyorlikka chorlaydi.