سوره صافات — آیه 71

معانی کلمات:

• ضَلَّ: گمراه شد، از راه حق منحرف گشت.
• أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ: بیشتر امتهای پیشین و گذشتگان.

تفسیر آیه:

سوگند به خداوند که پیش از قوم تو (ای پیامبر)، بیشترِ امتهای نخستین نیز گمراه شدند و از راه حق منحرف گشتند. این سخن برای تسلیت و دلگرمی پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) است که بداند او نخستین پیامبری نیست که قومش او را تکذیب کرده و از دعوتش رویگردان شدهاند؛ بلکه سنت الهی بر این جاری بوده که بسیاری از گذشتگان، پیامبران خود را دروغگو شمردند و به جای پیروی از حق، راه باطل را برگزیدند. بنابراین، تکذیب مشرکان قریش و گمراهی آنان پدیده تازهای نیست و پیامبر نباید از این جهت اندوهگین شود، چرا که این سرنوشت مشترک بیشتر امتهای پیشین بوده است.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه مایه آرامش و تسلیت برای پیامبر و مؤمنان است که در برابر مخالفتها و تکذیبها، بدانند راه آنان راه پیامبران پیشین بوده و سختیها و موانع، بخشی از سنت الهی در امتحان بندگان است.
• نشان میدهد که گمراهی و حقستیزی، اختصاص به یک قوم یا عصر ندارد و در طول تاریخ، بیشتر مردم به دلیل پیروی از هوای نفس و تقلید کورکورانه، از حق رویگردان شدهاند.
• هشداری است برای همه انسانها که نباید به کثرت و اکثریت فریب بخورند؛ زیرا معیار حق، پیروی از حقیقت است، نه همراهی با جمعیت و اکثریت.
• دعوت به صبر و استقامت در راه حق، و یادآوری این نکته که پیامبران الهی هرگز به دلیل مخالفت اکثریت، از رسالت خود دست نکشیدند و این درس بزرگی برای همه مبلغان و داعیان حق است.