Saffot surasi — Oyat 71

Kalima ma'nolari:

• ضَلَّ — adashmoq, haq yo'ldan ozmoq.
• أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ — avvalgi ummatlarning ko'pchiligi.

Tafsir:

Qasamki, ey Muhammad alayhissalom, sizning qavmingizdan (Quraysh mushriklaridan) oldin o'tgan avvalgi ummatlarning ko'pchiligi ham haq yo'ldan adashgan edi. Ular o'zlariga yuborilgan payg'ambarlarni yolg'onchi qilganlar, ularning da'vatlariga qarshi chiqqanlar va butlarga sig'inishda davom etganlar. Bu hol shuni ko'rsatadiki, sizning qavmingizning adashuvi yangi narsa emas, balki tarix davomida takrorlanib kelgan eski odatdir. Alloh taolo o'sha avvalgi adashgan ummatlarni turli azoblar bilan halok qilgan, ammo ularning o'rniga keyingi avlodlar kelgan va ular ham o'tmishdoshlarining yo'lini tutganlar. Bu esa insoniyatning zaifligi va o'jarligini, shuningdek, Allohning payg'ambarlar yuborishdagi hikmatini ko'rsatadi — toki odamlar o'zlaridan oldingilarning taqdiridan saboq olsinlar.

Foydalar:

• Ushbu oyat mo'minlarga tasalli beradi: agar kofirlar sizni rad etsa, bilingki, avvalgi payg'ambarlar ham shunga o'xshash qarshiliklarga duch kelganlar. Bu esa sabr qilishga undaydi.
• Tarixdan saboq olish zarurligini o'rgatadi — o'tmishdagi adashgan ummatlarning oxiri qanday bo'lganini bilish, insonni to'g'ri yo'ldan ketishga undaydi.
• Allohning adolati va hikmatini namoyon qiladi: U hech bir ummatni ogohlantirmasdan halok qilmagan, balki ularga payg'ambarlar yuborib, haq yo'lni ko'rsatgan.
• Bu oyat musulmonlarga o'z dinlarining haqligini va payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) da'vatining haqiqatini yanada mustahkamroq anglashga yordam beradi, chunki ular avvalgi ummatlarning adashuvidan saqlanib qolganlar.