Zumar surasi — Oyat 57

Kalimalarning ma'nolari:

• Hudānī: Meni hidoyat qilganida, ya'ni meni to'g'ri yo'lga boshlaganida.
• Al-Muttaqin: Allohga taqvo qiluvchilar, Uning amrlarini bajarib, qaytarganlaridan saqlanuvchilar.

Tafsir:

Bu oyatda insonning qiyomat kuni yoki o'lim lahzasida aytishi mumkin bo'lgan ikkinchi bir uzr bahonasi zikr qilinmoqda. U shunday deydi: "Qaniydi, Alloh meni hidoyat qilganida, men ham taqvo ahli bo'lgan bo'lardim. Uning amrlarini bajarib, qaytargan narsalaridan saqlangan bo'lardim". Bu so'z bilan u o'zining gunoh va xatolarini taqdirga bog'lab, mas'uliyatdan qochishni istaydi. Ammo bu uzr asossizdir, chunki Alloh taolo har bir insonga aql-idrok, payg'ambarlar orqali hidoyat yo'lini ko'rsatgan va iroda erkinligini bergan. Insonning o'zi yaxshilik yoki yomonlikni tanlashda erkindir. Allohning hidoyati — bu yo'lning ko'rsatilishi va to'g'ri yo'lga boshlashdir, lekin inson o'z ixtiyori bilan shu yo'ldan yurishi yoki yurmasligi o'ziga bog'liqdir. Shuning uchun qiyomat kuni bunday uzrlar qabul qilinmaydi.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga taqdirga yashirinish gunoh va xatolarni oqlash emasligini o'rgatadi. Har bir inson o'z amallari uchun mas'uldir.
• Alloh taolo har kimga hidoyat yo'lini ko'rsatgan va aql-idrok bergan, shuning uchun biz imkoniyatlarimizdan unumli foydalanib, yaxshilik yo'lida harakat qilishimiz kerak.
• Taqvo — bu insonni qiyomat kuni pushaymonlikdan saqlaydigan eng buyuk fazilatdir. Taqvo ahli bo'lish orqali biz na bu dunyoda, na oxiratda afsus-nadomatga qolmaymiz.
• Bu oyat bizni hozirgi paytda, imkoniyat bor ekan, tavba qilishga va yaxshi amallar qilishga undaydi. Chunki keyin pushaymonlik foyda bermaydi.