સૂરા અન-નિસા — આયત 5

શબ્દોની સમજૂતી:

• السُّفَهَاءَ: એવા લોકો જે ધનનો ઉપયોગ કરવામાં સમજદારી ન ધરાવતા હોય, પોતાની માલિકીનું ધન બેદરકારીથી ખર્ચી નાખતા હોય — પુરુષો, સ્ત્રીઓ કે બાળકોમાંથી.
• قِيَامًا: જીવનનો આધાર, એટલે કે જેના દ્વારા લોકોની જીવનયાત્રા અને લોકવ્યવહાર ટકી રહે છે.
• وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا: તે ધનમાંથી તેમને ખવડાવો, તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરો.
• قَوْلًا مَّعْرُوفًا: સારી, નમ્ર અને ઉચિત વાત — એવું વચન જે તેમના દિલને શાંતિ આપે.

આયતની તફસીર:

હે વાલીઓ અને સંભાળ રાખનારાઓ! તમારા હાથ નીચે જે ધન છે, તે એવા લોકોને ન સોંપો જે ધનની સંભાળ રાખવામાં અને તેનો સાચો ઉપયોગ કરવામાં અસમર્થ છે — પછી તે પુરુષ હોય, સ્ત્રી હોય કે બાળક. કારણ કે આ ધન અલ્લાહે લોકોના જીવનનો આધાર બનાવ્યો છે; તેના દ્વારા જ ઘર, પરિવાર અને સમાજની જરૂરિયાતો પૂરી થાય છે. જે વ્યક્તિ ધનને સાચવી શકતી નથી અને તેને યોગ્ય જગ્યાએ ખર્ચી શકતી નથી, તેને આખું ધન સોંપી દેવું એ ધનને બરબાદ કરવા સમાન છે.

તેથી તેમને આ ધનમાંથી ખાવાનું આપો, કપડાં પહેરાવો અને તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરો. સાથે સાથે તેમની સાથે નમ્રતાથી અને પ્રેમથી વાત કરો, તેમને સારું વચન આપો — જેમ કે જ્યારે તમે સમજદાર અને ધનની સંભાળ રાખવા લાયક થઈ જાઓ, ત્યારે તમારું ધન તમને પરત સોંપી દેવામાં આવશે. આ રીતે તેમના દિલમાં આશા અને સંતોષ જાગે, અને તેઓ પોતાની જાતને સુધારવા પ્રેરાય.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા:

1. ઇસ્લામ ધનને ફક્ત ભોગવિલાસનું સાધન નથી માનતો, પરંતુ તેને જીવન ટકાવવાનો અને સમાજની જરૂરિયાતો પૂરી કરવાનો આધાર માને છે — આ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામ કેટલો વ્યવહારુ અને સમાજહિતકારી ધર્મ છે.
2. ઇસ્લામ નબળા, અજાણ અને અસમર્થ લોકોના હિતની રક્ષા કરે છે, જેથી તેઓ શોષણનો ભોગ ન બને — આ ધર્મની દયા અને ન્યાયની ઝલક છે.
3. વાલીઓને આદેશ છે કે તેઓ ધન રોકી ન રાખે, પરંતુ તેમાંથી તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરે અને સાથે નમ્ર વાત કરે — આ દર્શાવે છે કે ઇસ્લામ ફક્ત આર્થિક અધિકારો જ નહીં, પરંતુ ભાવનાત્મક સન્માનનું પણ ધ્યાન રાખે છે.
4. આ આયત શીખવે છે કે ધનનો ઉપયોગ સમજદારીથી થવો જોઈએ, અને જે સમજદાર નથી તેને ધનની જવાબદારી સોંપવી ન જોઈએ — આ એક એવો સિદ્ધાંત છે જે આજના સમયમાં પણ ખૂબ ઉપયોગી છે.
5. આ આયત દર્શાવે છે કે ઇસ્લામમાં નમ્રતા, પ્રેમ અને સ