سوره نساء — آیه 60

معانی واژگان:

• الطاغوت: هر معبود، قانون، یا مرجعی که بر خلاف حکم و شریعت خداوند داوری کند و مردم را به اطاعت از خود فراخوانَد؛ اعم از بت، طاغی، حاکم ستمگر، یا قوانین بشریِ مخالف وحی.
• یَتَحاکَمُوا: داوری و قضاوت را به کسی ارجاع دهند و او را داور و مرجع حل اختلاف قرار دهند.
• ضَلالاً بَعیداً: گمراهیِ دور و درازی که بازگشت از آن بسیار سخت باشد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! آیا از حال کسانی که گمان میکنند به آنچه بر تو نازل شده (قرآن) و آنچه بر پیامبران پیش از تو نازل گردیده، ایمان آوردهاند، در شگفت نیستی؟ اینان با وجود ادعای ایمان، در نزاعها و اختلافات خود، به سراغ «طاغوت» میروند و او را داور و مرجع قضاوت قرار میدهند؛ در حالی که به آنان فرمان داده شده بود که به طاغوت کفر بورزند و از آن بیزاری جویند. این رفتارِ متناقض، نشان میدهد که ادعای ایمانشان دروغ است؛ زیرا ایمان راستین، مستلزم پذیرش کامل حکم خدا و رسول اوست و با رجوع به غیر شریعت الهی سازگاری ندارد. شیطان نیز با همین وسیله، آنان را به گمراهیِ عمیق و دور از حق میکشاند؛ گمراهیای که از آن راه نجاتی نیست، مگر آنکه به کتاب خدا و سنت پیامبر بازگردند و از هر قانون و داوریِ مخالف وحی، روی گردانند.

فواید و پیامهای آیه:

1. ایمان واقعی، فقط ادعای زبانی نیست؛ بلکه باید در عمل و در تمام شئون زندگی، از جمله داوری و قضاوت، تجلی یابد. کسی که به خدا ایمان دارد، باید در اختلافات خود، تنها به حکم خدا و رسول او رجوع کند.
2. رجوع به قوانین و مراجع داوریِ مخالف شریعت، نشانه ضعف ایمان و نفاق است و با ادعای ایمان، تناقض آشکار دارد.
3. شیطان همواره در کمین است تا انسان را از مسیر حق دور کند و او را به گمراهیِ عمیق بکشاند؛ بنابراین مؤمن باید هوشیار باشد و از هر راهی که به طاغوت و حاکمیت غیر خدا منتهی میشود، پرهیز کند.
4. این آیه، مسلمانان را به استقلال کامل در نظام قضایی و قانونگذاری دعوت میکند و هشدار میدهد که پذیرش داوریِ غیر الهی، حتی اگر با ظاهرِ دینمداری همراه باشد، انسان را به ورطه هلاکت و گمراهی میافکند.