Гафир сүресі — Аят 74

1. Сөздердің мағынасы:

• مِن دُونِ اللَّهِ — Аллаһтан басқа, яғни пұттар.
• ضَلُّوا عَنَّا — бізден ғайып болды, көзден таса болды, жоғалып кетті.
• بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُو مِن قَبْلُ شَيْئًا — жоқ, біз бұрын ешбір нәрсеге (пайдасы мен зияны жоқ нәрсеге) құлшылық қылмаған екенбіз.
• كَذَٰلِكَ — осылайша, дәл осылай.
• يُضِلُّ اللَّهُ الْكَافِرِينَ — Аллаһ кәпірлерді адастырады, тура жолдан тайдырады.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта қиямет күні тозақтағы кәпірлердің халі баяндалады. Оларға: «Аллаһтан басқа құлшылық қылған тәңірлерің қайда? Олар сендерді осы азаптан құтқарып, көмекке келе ме?» — деп сұралады. Сонда олар: «Олар бізден ғайып болды, көзден таса болды, енді оларды көрмейміз де, олардан ешбір пайда да көрмейміз» — дейді. Сосын олар өздерінің бұрынғы сенімдерінің бос әрі жалған болғанын мойындап: «Шындығында, біз бұрын ешбір нағыз құлшылыққа лайық нәрсеге құлшылық қылмаған екенбіз» — деп мойындайды. Яғни олар дүниеде пұттарына құлшылық қылғандарымен, ол пұттар шын мәнінде ешбір нәрсе емес еді, олардың құлшылығы босқа кеткен болатын.

Аллаһ Тағала кәпірлерді осылайша адастырғаны сияқты, әр заманда, әр мекенде кәпірлерді тура жолдан тайдырады. Олар хақ жолды таба алмай, адасуда қала береді. Бұл — Аллаһтың әділ үкімі: кімде-кім өз еркімен адасуды таңдаса, Аллаһ оны адасуда қалдырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Бұл аят Аллаһтан басқаға құлшылық қылудың қаншалықты қауіпті екенін көрсетеді. Пұттар, әулиелер немесе басқа да жаратылғандар қиямет күні адамға ешбір көмек бере алмайды.
• Адам баласы дүниеде өзінің сенімін, құлшылығын тек Аллаһқа ғана арнауы керек. Өйткені тек Аллаһ қана пайда мен зиян келтіруге қабілетті.
• Қиямет күні әркім өз ісінің шындығын мойындайды. Дүниеде адасқан адамдар сол күні өздерінің бос әуре-сарсаңға түскенін түсінеді, бірақ ол кезде өкіну пайда бермейді.
• Аллаһ Тағала кәпірлерді адастырады деген сөз — олардың өздерінің таңдауына қарай Аллаһ оларды тура жолдан тайдырады дегенді білдіреді. Кімде-кім хақты іздесе, Аллаһ оны тура жолға салады.
• Бұл аят адамды ойландырады: біз құлшылық қылып жүрген нәрсеміз шынымен Аллаһқа ғана тән бе? Әлде басқа да нәрселерді араластырып жүрміз бе? Бұл сұрақ әр мұсылманның өзіне қоюы тиіс сұрақ.
• Ислам діні адамды тек бір Аллаһқа құлшылық қылуға шақырады. Бұл — адам баласын барлық жалған тәңірлерден азат ететін, оны шынайы бостандыққа жетелейтін жол. Сол себепті Ислам — адамзат үшін ең үлкен игілік пен рақым.