Zuxruf surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• Ja'alu – qildilar, deb bildilar.
• Ināthan – ayol jinsi, qizlar.
• Ashahidū – guvoh bo'ldilarmi? (ya'ni, ularning yaratilishida hozir bo'ldilarmi?)
• Satuktabu – yozib qo'yiladi.
• Yus'alūn – so'raladilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning og'ir bir gunohini bayon qilmoqda. Ular Allohning aziz va muqarrab bandalari bo'lgan farishtalarni ayol jinsiga mansub deb da'vo qildilar. Ya'ni, ular "Farishtalar Allohning qizlaridir" deb e'tiqod qilishdi. Bu da'vo ularning nodonligi va hadsiz jaholatidan kelib chiqqan edi. Chunki ularning o'zlari qiz farzand ko'rishni xohlamas, qiz tug'ilganda yuzlari qorayib ketardi. Shunday bo'lsa-da, Allohga nisbatan qizlarni nisbat berishga jur'at qildilar.

Keyin Alloh taolo ularni so'roq qilib: "Sizlar farishtalarning yaratilishiga guvoh bo'ldingizmi? Ularning ayol ekanliklarini o'z ko'zingiz bilan ko'rdingizmi?" – deydi. Bu savol ularni sharmanda qilish va ularning da'volari asossiz ekanini isbotlash uchundir. Albatta, ular bunday guvohlikka ega emaslar.

So'ngra Alloh taolo ularning bu yolg'on guvohliklari, ya'ni "farishtalar ayollardir" degan so'zlari yozib qo'yilishini va ular bundan so'ralishlarini, ya'ni qiyomat kuni bu yolg'onlari uchun hisobga tortilishlarini va azobga duchor bo'lishlarini xabar qilmoqda.

Foydalar:

1. Alloh taolo o'z bandalarining barcha so'z va amallarini yozib turuvchi farishtalarni tayinlagan. Demak, inson har bir so'zida ehtiyot bo'lishi, yolg'on va asossiz da'volardan saqlanishi lozim.
2. Allohga nisbatan ilmsiz holda biror narsani nisbat berish – eng katta gunohlardandir. Inson o'zi bilmagan narsani Allohga nisbat bermasligi kerak.
3. Farishtalar Allohning hurmatli bandalaridir. Ularni maqtash, ularga ishonish va ular haqida faqat to'g'ri e'tiqodda bo'lish mo'minning xislatidir.
4. Qiyomat kuni har bir yolg'on va asossiz da'vo uchun so'roq bo'ladi. Shuning uchun inson o'z tilini yolg'ondan saqlashi, har doim rostgo'y bo'lishi kerak.
5. Ushbu oyatda mushriklarning farishtalarni ayol deb bilishlari ularning aqli zaifligini va Allohning buyukligini anglamaganliklarini ko'rsatadi. Mo'min esa Allohning har bir yaratgani hikmat bilan ekaniga ishonadi va Uning buyukligini ta'riflaydi.