Zuxruf surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• Am: Yo'qmi, balki... (inkor va ta'ajjub ma'nosida)
• Otoynohum: Biz ularga berdikmi?
• Kitoban min qablihi: Undan (Qur'ondan) oldin kitob
• Mustamsikun: Mahkam ushlovchilar, unga amal qiluvchilar

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning da'volarini rad etib, ularga murojaat qilmoqda: "Ey mushriklar! Sizlar Allohga sherik keltirib, farishtalarni Allohning qizlari deb da'vo qilyapsizlar. Bas, ayting-chi, biz sizlarga Qur'ondan oldin biror kitob tushirib berdikmi? Yoki sizlar osmonlar va yerni yaratishda hozir bo'lgamidingiz? Yo'q, bunday emas! Biz sizlarga hech qanday kitob bermaganmiz. Qur'ondan oldin sizlarga vahiy kelgani yo'q. Agar biz sizlarga kitob bergan bo'lsak, sizlar o'sha kitobga mahkam yopishib, unga amal qilgan bo'lsangizlar, da'volaringizda biror asos bo'lardi. Ammo bunday emas, sizlarning da'volaringiz asossizdir."

Mushriklar o'zlarining xurofiy e'tiqodlarini himoya qilish uchun hech qanday ilohiy dalilga ega emaslar. Ular faqat ota-bobolaridan qolgan urf-odatlarga ergashadilar, xolos. Alloh taolo ularning bu holini tanqid qilib, ularning da'volarining asossizligini bayon qilmoqda.

Oyatdan olinadigan foydalar:

1. Har qanday e'tiqod va amal ilohiy dalilga asoslangan bo'lishi kerak. Alloh taolo hech qachon O'z bandalariga Uning roziligisiz biror narsani ibodat qilishni buyurmagan.
2. Inson ota-bobolarining urf-odatlariga ko'r-ko'rona ergashmasligi, balki haqiqatni Qur'on va Sunnatdan izlashi lozim.
3. Islom dini aql va dalil dinidir. Har bir masalada musulmon o'z e'tiqodining isbotini Qur'on va hadislardan keltira oladi.
4. Alloh taolo hech qachon bandalariga zulm qilmaydi. U har bir narsani aniq dalil va hujjat bilan bayon qilgan. Shuning uchun insonlar qiyomat kunida "bizga kitob kelmagan edi" deb bahona qila olmaydilar.
5. Bu oyat musulmonlarga o'z dinlarini o'rganish va uni dalillar bilan bilishga undaydi. Zero, haqiqiy e'tiqod — ilohiy manbaga asoslangan e'tiqoddir.