زخرف سۈرىسى — ئايەت 59

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• إِنْ هُوَ إِلَّا: ئۇ پەقەت... دىن باشقا ئەمەس، يەنى پەقەت... لا.
• عَبْدٌ: بەندە، ئاللاھنىڭ بەندىسى. بۇ يەردە ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئىنسان ئىكەنلىكى، ئىلاھ ئەمەسلىكىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.
• أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ: بىز ئۇنىڭغا نېمەت بەردۇق، يەنى پەيغەمبەرلىك ۋە ۋەھىي نېمىتىنى ئاتا قىلدۇق.
• مَثَلًا: ئۆرنەك، ئىبرەت، دەلىل-ئىسپات. بۇ يەردە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە دەلالەت قىلىدىغان بىر ئالامەت مەنىسىدە.
• لِبَنِي إِسْرَائِيلَ: ئىسرائىل ئەۋلادلىرى ئۈچۈن.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىسا ئىبنى مەريەم ئەلەيھىسسالام پەقەت ئاللاھنىڭ بىر بەندىسىدۇر، ئۇ ئىلاھ ئەمەس، ئاللاھنىڭ ئوغلىمۇ ئەمەس. ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا پەيغەمبەرلىك ۋە ۋەھىي نېمىتىنى ئاتا قىلدى، ئۇنى ئىنسانلارغا يېتەكچى ۋە ئۈلگە قىلدى. ئاللاھ ئۇنى ئاتىسىز يارىتىش ئارقىلىق ئىسرائىل ئەۋلادلىرى ئۈچۈن بىر ئىبرەت ۋە دەلىل قىلدى — ئۇلار بۇ ئارقىلىق ئاللاھنىڭ چەكسىز قۇدرىتىنى تونۇيالايدۇ. خۇددى ئاللاھ ئادەم ئەلەيھىسسالامنى ئاتا-ئانىسىز ياراتقاندەك، ئىسا ئەلەيھىسسالامنىمۇ ئاتىسىز ياراتتى. بۇ ئاللاھنىڭ ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىنىڭ روشەن دەلىلىدۇر.

ئىسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئالاھىدە مۆجىزىلىك يارىتىلىشى ئۇنىڭ ئىلاھلىقىغا ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ ئۇلۇغلۇقىغا دەلالەت قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئادەمنى خالىغانچە يارىتىشقا قادىردۇر. شۇڭا ئىسا ئەلەيھىسسالامنى ئىلاھ دەپ قاراش پۈتۈنلەي خاتادۇر. ئۇ پەقەت ئاللاھنىڭ ئەزىز بەندىسى ۋە پەيغەمبىرىدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلارنىڭ مۆجىزىلىرىنى توغرا چۈشىنىش لازىم. ئۇلارنى ئاللاھنىڭ دەرىجىسىگە كۆتۈرۈش توغرا ئەمەس. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ بىرلىكىنى ۋە قۇدرىتىنى ئىنسانلارغا كۆرسىتىش ئۈچۈن پەيغەمبەرلەرنى ۋە ئۇلارنىڭ مۆجىزىلىرىنى ۋاسىتە قىلغان. بىز ئاللاھقا يالغۇز ئىبادەت قىلىشىمىز، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىقىمىز كېرەك. ئىسلام دىنى بىزنى ھەقىقىي تەۋھىدكە، يەنى ئاللاھنىڭ بىرلىكىگە چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت ئىسلامنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئەقىدىسى بولغان تەۋھىدنى ئېنىق بايان قىلىپ بېرىدۇ ۋە بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىشكە يېتەكلەيدۇ.