سوره دخان — آیه 14

معانی کلمات:

• تَوَلَّوْا: روی گرداندند، اعراض کردند.
• مُعَلَّمٌ: کسی که به او تعلیم داده شده است (یعنی او از سوی بشر یا جنیان تعلیم یافته است).
• مَجْنُونٌ: دیوانه، جنزده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به سرگذشت مشرکان قریش اشاره میکند که پس از آمدن پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) با آن همه دلایل روشن و معجزات آشکار، باز هم از پذیرش حق روی گرداندند و به جای ایمان آوردن، به بهانههای واهی و تهمتهای ناروا متوسل شدند. آنان درباره پیامبر (ص) گفتند: «او شخصی است که بشر یا جن به او تعلیم دادهاند و آنچه میگوید از نزد خودش نیست، بلکه از دیگران یاد گرفته است.» گروهی دیگر نیز او را دیوانه خواندند و ادعا کردند که سخنانش از روی جنون و بیخردی است. این در حالی بود که پیامبر (ص) با اخلاق نیکو، صداقت بینظیر و دعوت به توحید و اخلاق، کاملاً شناخته شده بود و این اتهامات صرفاً به دلیل عناد و لجاجت آنان بود.

فواید و پیامهای آیه:

1. صبر در برابر تهمتها: پیامبران الهی همواره با اتهامات ناروا مواجه بودهاند؛ این آیه به ما میآموزد که در مسیر حق، نباید از تهمتهای نادانان و مخالفان ناامید شویم و باید با استقامت به راه خود ادامه دهیم.
2. شناخت ارزش نعمت هدایت: آمدن پیامبران بزرگترین نعمت الهی است؛ اما کسانی که از این نعمت روی گردانند، در حقیقت به خود ظلم میکنند و عذاب الهی را برای خود میخرند.
3. پرهیز از بهانهجویی: انسان مؤمن باید همواره در برابر حق تسلیم باشد و از بهانههای واهی برای رد کردن حقیقت پرهیز کند، زیرا بهانهجویی نشانه ضعف ایمان و دوری از خرد است.
4. اعتماد به خداوند در برابر تهمتها: وقتی پیامبران با چنین اتهاماتی مواجه شدند، خداوند آنها را یاری کرد و حق را بر باطل پیروز گرداند؛ این درس بزرگی است که در برابر ناملایمات، تنها بر خدا توکل کنیم.