Josiya surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma'nolari:

• مَنْ عَمِلَ صَالِحًا – Kim solih (yaxshi) amal qilsa.
• فَلِنَفْسِهِ – O'z foydasiga (o'ziga).
• وَمَنْ أَسَاءَ – Kim yomonlik (gunoh) qilsa.
• فَعَلَيْهَا – O'ziga qarshi (zarariga).
• ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ – So'ngra Rabbingizga qaytarilursiz.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda har bir insonning amali o'ziga qaytishini bayon qilmoqda. Kimki bu dunyoda Allohning buyruqlariga itoat qilib, solih amallar qilsa — namoz o'qisa, ro'za tutsa, zakot bersa, yaxshilik qilsa — bu amalning foydasi o'ziga bo'ladi. Chunki u o'zi uchun oxiratda savob va jannat tayyorlaydi. Alloh taolo bandalarining ibodatiga muhtoj emas, balki bandalar O'ziga yaxshilik qilish orqali o'zlariga manfaat keltiradilar.

Aksincha, kim yomon ishlar qilsa — gunohlarga botsa, Allohning chegaralarini buzsa — bu gunohning zarari ham o'ziga qaytadi. U o'ziga zulm qilgan bo'ladi, chunki oxiratda bu gunohlari uchun azoblanadi. Alloh taoloning ulug'vorligiga esa hech qanday zarar yetmaydi.

So'ngra Alloh taolo barcha insonlarni oxiratda O'z huzuriga qaytarilishini eslatmoqda. O'sha kuni har bir inson qilgan amaliga yarasha mukofot yoki jazo oladi. Yaxshilik qilganlarga yaxshilik bilan, yomonlik qilganlarga esa adolat bilan muomala qilinadi. Bu qaytish muqarrardir va hech kim undan qochib qutula olmaydi.

Foydalar (saboqlar):

1. Har bir inson o'z amalining natijasini ko'radi — yaxshilik qilgan o'ziga yaxshilik qilgan bo'ladi, yomonlik qilgan esa o'ziga ziyon yetkazadi. Bu insonni yaxshilikka undaydi va yomonlikdan qaytaradi.
2. Alloh taolo hech kimning amaliga muhtoj emas — Uning huzurida bandaning ibodati Unga emas, balki bandaning o'ziga foyda keltiradi. Bu esa ibodatni ixlos bilan qilishga undaydi, chunki Alloh bizdan manfaat ko'rmaydi, balki biz O'zimizga rahm qilamiz.
3. Oxiratga ishonish inson hayotini tartibga soladi — kimki oxiratda hisob berishini bilsa, gunohlardan saqlanadi va yaxshi amallarga intiladi. Bu e'tiqod insonni mas'uliyatli bo'lishga o'rgatadi.
4. Allohning adolati mukammaldir — U hech kimga zulm qilmaydi, har kimga qilgan amaliga yarasha beradi. Bu esa mo'min qalbini taskin bilan to'ldiradi va Allohga bo'lgan ishonchni mustahkamlaydi.