Josiya surasi — Oyat 25

Kalimalarning ma'nolari:

• تُتْلَىٰ – tilovat qilinadi, o‘qiladi.
• بَيِّنَاتٍ – aniq-ravshan, dalillari ochiq-oydin bo‘lgan.
• حُجَّتَهُمْ – ularning dalili yoki bahonasi.
• ائْتُوا بِآبَائِنَا – otalarimizni keltiring, ya’ni ularni tiriltirib ko‘rsating.

Tafsir:

Qur’on oyatlari bu mushriklarga o‘qilganda – ular qiyomat va qayta tirilishni inkor etuvchi kimsalardir – bu oyatlar o‘zlarining haqiyligi va ravshanligi bilan har qanday shubhani yo‘q qiladigan darajada aniq bo‘ladi. Ammo ularning bunga qarshi hech qanday haqiqiy dalillari yo‘q. Ularning yagona “bahonasi” shu bo‘ladiki, ular Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) va mo‘minlarga masxaraomuz tarzda: “Agar rostgo‘y bo‘lsangiz, o‘lib ketgan otalarimizni tiriltirib keltiring-chi!” – deyishadi. Ular o‘limdan keyin qayta tirilishni aql bovar qilmaydigan deb hisoblab, o‘sha paytda vafot etgan ota-bobolarini tiriltirib ko‘rsatishni talab qilishadi. Bu esa ularning o‘jarligi va haqdan yuz o‘girganliklarini ko‘rsatadi, chunki ular o‘zlari ko‘rgan mo‘jizalarni ham inkor etgan edilar. Ular uchun eng katta dalil – Qur’onning o‘zi va Payg‘ambarning haqqoniyligi edi, lekin ular shunchaki bahona izlashda davom etdilar.

Foydalar:

• Inson o‘jarlik qilib, haqiqatni ko‘rsa ham, undan yuz o‘girsa, har doim yangi bahonalar topaveradi. Shu sababli mo‘min kishi haqiqatni tan olishda samimiy bo‘lishi kerak.
• Qayta tirilish haqidagi e’tiqod – Islomning asosiy aqidalaridan biridir. Bu oyat mo‘minlarga qiyomat kuni haqida mustahkam ishonch hosil qilishni va bu haqda shubha qilmaslikni o‘rgatadi.
• Qur’on oyatlari har qanday e’tirozga javob beradigan darajada ravshan va hujjatli ekani, mo‘minning qalbini mustahkamlaydi va unga Allohning so‘zi ustun ekanini eslatadi.
• Bu oyatda mo‘minlarga sabr-toqatli bo‘lish va dushmanlarning bema’ni talablariga berilmasdan, faqat Allohning buyrug‘iga amal qilish o‘rgatiladi.