سوره فتح — آیه 21

معانی کلمات:

• أُخْرَىٰ: غنیمت و فتح دیگری.
• لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْهَا: بر آن دست نیافتید و توانایی رسیدن به آن را نداشتید.
• أَحَاطَ اللَّهُ بِهَا: خداوند بر آن احاطه کامل دارد و آن را در قدرت و تدبیر خود گرفته است؛ یعنی برای شما محفوظ و آماده کرده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به مؤمنان بشارت میدهد که غنیمتها و فتوحات دیگری نیز برای آنان در نظر گرفته است که در آن زمان توانایی و امکان دستیابی به آنها را نداشتند؛ مانند فتح مکه، فتح سرزمینهای فارس و روم، و دیگر فتوحات اسلامی که بعدها نصیب مسلمانان شد. خداوند به این غنیمتها احاطه کامل دارد و آنها را تحت قدرت و اراده خود نگه داشته است؛ هیچ چیز از علم و تدبیر او پنهان نیست و هر آنچه را که وعده داده، قطعاً محقق خواهد کرد. او بر همه چیز تواناست و هیچ چیزی نمیتواند او را ناتوان سازد. این آیه در ادامه وعدههای الهی به مجاهدان راه حق است که پس از صلح حدیبیه و فتح خیبر، خداوند به آنان اطمینان میدهد که پیروزیهای بزرگتری در انتظارشان است و نباید به آنچه به دست آوردهاند قناعت کنند، بلکه باید منتظر فتوحات و غنیمتهای بیشتری باشند که خداوند برایشان مقدر کرده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. توکل بر خدا و امید به آینده: مؤمن باید همواره به وعدههای الهی امیدوار باشد و بداند که خداوند برای او خیرهای فراوانی در نظر گرفته است که ممکن است در حال حاضر از آنها بیخبر باشد.
2. قدرت بیپایان خداوند: این آیه یادآور میشود که قدرت خداوند محدود به زمان و مکان نیست و او میتواند هر کاری را که بخواهد، انجام دهد؛ پس نباید به تواناییهای محدود خود تکیه کنیم، بلکه باید به قدرت لایزال الهی اعتماد کنیم.
3. صبر و استقامت در راه حق: پیروزیهای بزرگ نیازمند صبر و استقامت است؛ همانگونه که مسلمانان در ابتدا توانایی فتح مکه و سرزمینهای دیگر را نداشتند، اما با استقامت و ایمان، خداوند آنها را یاری کرد و این فتوحات را نصیبشان ساخت.
4. شکرگزاری بر نعمتهای موجود: در عین حال که به آینده امید داریم، باید بر نعمتهایی که خداوند تاکنون به ما داده است شکرگزار باشیم و بدانیم که هر موفقیتی از جانب اوست.
5. آرامش دل مؤمن: دانستن اینکه خداوند بر همه چیز احاطه دارد و امور جهان در دست اوست، به مؤمن آرامش میدهد و او را از اضطراب و نگرانی نسبت به آینده رهایی میبخشد.