Fəth surəsi — Ayə 23

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• سُنَّةَ اللَّهِ — "Allahın sünnəsi": Allahın Öz qulları barəsində qoyduğu dəyişməz qanun, sabit yol və hökm.
• خَلَتْ — "keçib getdi": əvvəlki ümmətlərin başına gəlib keçmiş, artıq təcrübədən keçmiş.
• تَبْدِيلًا — "dəyişdirilmə": bir şeyin mahiyyətinin, qaydasının tamamilə başqa şəklə salınması.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Allahın möminlərə qarşı olan kömək və düşmənlərinə qarşı olan məğlubiyyət qanununun dəyişməzliyindən bəhs edir. Allah-Təala Öz qanununu belə qoymuşdur: haqqa kömək edənlərə qələbə, haqqı yalan sayanlara isə məğlubiyyət nəsib olur. Bu qanun təkcə bu ümmətə aid deyil; bu, Allahın əvvəlki ümmətlər barəsində də tətbiq etdiyi, tarix boyu təcrübədən keçmiş sabit bir qanundur. Peyğəmbərimizə (sallallahu aleyhi və səlləm) və onun ardıcıllarına verilən bu vəd, əvvəlki peyğəmbərlərin və onların ümmətlərinin başına gələnlərin eynisidir — Allah Öz dostlarını heç vaxt zəlil etməz, düşmənlərini isə heç vaxt qalib gətirməz.

Bu ayə həm də qəlbə rahatlıq və ümid verir: əgər sən Allahın yolunda sadiq olsan, çətinliklər nə qədər böyük görünsə də, sonda qələbə sənin olacaq. Çünki bu, sadəcə bir vəd deyil — bu, Allahın dəyişməz qanunudur. Heç bir qüvvə, heç bir hiylə, heç bir güc bu qanunu dəyişdirə bilməz. Kim bu qanuna arxalanıb Allaha təvəkkül etsə, o, heç vaxt puç olmaz. Bu, iman gətirənlərin qəlbinə güc, ruhuna qüvvət verən ilahi bir təsəllidir.

3) Ayənin verdiyi dərs və dəvət:

Əziz qardaşım və bacım! Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın qoyduğu qanunlar sabitdir və onlara güvənmək ən doğru yoldur. Tarix boyu haqqın tərəfdarları sınaqlardan keçsələr də, sonda qələbə onların olmuşdur. Sən də bu gün çətinliklərlə üzləşsən, təzyiqlərə məruz qalsan belə, bil ki, Allahın vədi haqdır və O, Öz vədinə xilaf çıxmaz. Quranın bu ayəsi sənə deyir: səbir et, sadiq qal, çünki sənin qələbən Allahın dəyişməz qanunu ilə təmin olunmuşdur. Gəl, bu ilahi qanuna arxalanaraq ümidini itirmə, imanını gücləndir və Allahın yolunda möhkəm dayan — çünki sonda qələbə həmişə haqqın və onun tərəfdarlarının olacaqdır.