Fath surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• Sunnatalloh: Allohning doimiy qonuni, odati va amali.
• Xalat min qabl: O'tgan ummatlar va avlodlar orasida oldin ham bo'lib o'tgan.
• Tabdil: O'zgartirish, almashtirish.

Tafsir:

Ushbu oliy oyatda Alloh taolo o'zining azaliy va abadiy qonunini bayon qilmoqda. Bu qonun o'tgan ummatlar orasida ham amal qilgan: Alloh o'z payg'ambarlari va ularga ergashgan mo'min bandalarini doimo g'alaba va zafar bilan taqdirlagan, ularning dushmanlarini esa xor-u zor qilgan. Bu — Allohning o'zgarmas sunnati, ya'ni yaratganlariga nisbatan amal qiladigan doimiy odatidir.

Alloh taolo bu oyatda mo'minlarga xitob qilib, ularning g'alabasi va kofirlarning mag'lubiyati faqat bir davr yoki bir joyga xos emasligini, balki bu Allohning butun olamdagi abadiy qonuni ekanligini ta'kidlamoqda. Xuddi Badr, Hunayn va boshqa janglarda bo'lgani kabi, keyingi janglarda ham mo'minlar g'alaba qozonadilar. Bu qonun hech qachon o'zgarmaydi va o'zgartirilmaydi. Kimki Allohning bu sunnatiga tayanib, Unga ishonib, sabr qilsa, albatta g'alaba qozonadi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo'minlarga katta ishonch va sokinlik bag'ishlaydi. Chunki ular biladilarki, Allohning va'dasi haqdir va U o'z bandalarini hech qachon tark etmaydi.
2. Bu oyat dushmanlarning kuch-qudrati qanchalik katta bo'lmasin, Allohning qonuni ularning mag'lubiyatini taqozo qilishini o'rgatadi. Bu mo'minlarning qalbini mustahkamlaydi va ularni sabr-u matonatga chorlaydi.
3. Oyatda Allohning sunnati o'zgarmas ekani ta'kidlanishi, bizga hayotning barcha sohalarida Allohning qonunlariga amal qilish zarurligini eslatadi. Kimki bu qonunlarga amal qilsa, muvaffaqiyatga erishadi.
4. Bu oyat musulmonlarga tarix saboqlaridan ibrat olishni o'rgatadi. O'tgan ummatlarning taqdiri biz uchun o'rnakdir: ularning g'alabalari ham, mag'lubiyatlari ham saboqdir.
5. Oyat mo'minlarni Allohga to'liq tavakkal qilishga va Uning va'dasiga ishonishga undaydi. Zero, Allohning va'dasi haqdir va U hech qachon va'dasidan xilof qilmaydi.