Moida surasi — Oyat 28

Kalimalarning ma'nolari:

• Basatta – cho‘zding, uzatding.
• Bоsim – cho‘zuvchi, uzatuvchi.
• Akhofu – qo‘rqaman.

Tafsir:

Qobil o‘z ukasi Hobilni o‘ldirishga qasd qilganida, Hobil unga nasihat qilib shunday dedi: “Agar sen qo‘lingni menga qaratib, meni o‘ldirishni niyat qilsang, men ham senga qarshi chiqib, seni o‘ldirish uchun qo‘limni senga cho‘zmayman. Bu ishdan meni ojizlik yoki qo‘rqoqlik to‘xtatmayapti. Balki men Ollohdan – butun olamlarning Robbisi bo‘lmish Allohdan qo‘rqaman. Uning oldida gunoh qilishdan va Uning taqiqlagan ishga qo‘l urishdan saqlanaman. Men zolimlardan bo‘lishni va gunohkorlardan bo‘lishni xohlamayman. Chunki Alloh taolo gunoh va jinoyatni qilishni man qilgan. Men Uning azobidan qo‘rqaman va Uning rahmatiga umid qilaman.”

Hobil bu so‘zlari bilan ukasiga yaxshilikni o‘rgatmoqchi bo‘ldi va uni gunohdan qaytarmoqchi bo‘ldi. U o‘z jonini himoya qilish uchun kurashishni ham rad etdi, chunki u bilardiki, musulmon kishi birodariga qarshi qilich ko‘tarmasligi kerak. U o‘limni tanladi, lekin gunohni tanlamadi. Bu uning Allohga bo‘lgan taqvosi va iymonining yuksakligini ko‘rsatadi.

Foydalar:

1. Musulmon kishi birodariga nisbatan yomonlik qilishdan saqlanishi va hatto o‘z joniga qasd qilinsa ham, qasos olish o‘rniga sabr qilishi kerak. Bu iymonning yuksak darajasidir.
2. Allohdan qo‘rqish insonni gunoh va jinoyatlardan saqlaydi. Taqvo – eng buyuk himoya vositasidir.
3. Yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi farqni bilish va yaxshilikni tanlash – mo‘minning xislatidir. Hobil o‘z ukasiga nisbatan yaxshi niyatda bo‘lib, uni gunohdan qaytarishga harakat qildi.
4. Bu voqea musulmonlar o‘rtasida o‘zaro hurmat, rahm-shafqat va birodarlik bo‘lishi kerakligini o‘rgatadi. Hatto eng og‘ir vaziyatlarda ham musulmon kishi o‘z dinining axloqiy qoidalaridan chiqib ketmasligi lozim.
5. Alloh taoloning hukmiga rozilik bildirish va Uning oldidagi hisobdan qo‘rqish – insonni dunyoviy manfaatlardan ustun turadigan ma’naviy qadriyatlarga yetaklaydi.