مائدہ سۈرىسى — ئايەت 70

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• مِيثَاقَ: ئەھدە، پۇختا كېلىشىم، ۋەدە.
• بَنِي إِسْرَائِيلَ: يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرى، يەنى يەھۇدىيلار.
• رُسُلًا: پەيغەمبەرلەر، ئاللاھ تەرىپىدىن ئەلچى قىلىپ ئەۋەتىلگەن كىشىلەر.
• تَهْوَىٰ أَنفُسُهُمْ: ئۇلارنىڭ نەپسى خاھىشلىرى، يەنى كۆڭۈللىرى تارتمىغان، ياقتۇرمىغان نەرسە.
• فَرِيقًا: بىر گۇرۇپپىنى، بىر قىسمىنى.
• كَذَّبُوا: ئىنكار قىلدى، يالغانغا چىقاردى.
• يَقْتُلُونَ: ئۆلتۈردى (مۇضارىئ شەكلىدە كەلگەن بولسىمۇ، ئۆتكەن زامان مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ).

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بەنى ئىسرائىلغا بولغان مۇئامىلىسىنى ۋە ئۇلارنىڭ ئىنكارچىلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىدىن پۇختا ئەھدە ئالغان ئىدى: ئاللاھقا ئىمان ئېيتىش، پەيغەمبەرلەرگە ئەگىشىش ۋە ئۇلارغا ئىتائەت قىلىش توغرىسىدا ۋەدە ئالغان ئىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئاللاھ ئۇلارغا ئىچىدىن ۋە سىرتىدىن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتتى، ئۇلار ئارقىلىق ھەق دىننى ۋە ئاللاھنىڭ ھۆكۈملىرىنى يەتكۈزدى.

ئەمما بەنى ئىسرائىل بۇ ئەھدىنى بۇزۇپ، ھەقىقەتنى تاشلاپ، ئۆز نەپسى خاھىشلىرىغا ئەگەشتى. ئۇلارنىڭ قىلمىشى شۇنداق ئىدىكى، قايسى بىر پەيغەمبەر ئۇلارغا ئۇلارنىڭ كۆڭۈل خاھىشىغا ئۇيغۇن كەلمەيدىغان ھەقىقەتنى ئېلىپ كەلسە، ئۇلار ئۇنى دەرھال ئىنكار قىلاتتى. بەزى پەيغەمبەرلەرنى يالغانغا چىقىرىپ، بەزىلىرىنى بولسا ئۆلتۈرۈۋېتەتتى. مەسىلەن، ئۇلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ۋە ئىيسا ئەلەيھىسسالامنى يالغانغا چىقارغان بولسا، زەكەرىيا ۋە يەھيا ئەلەيھىسسالاملارنى شەھىد قىلغان ئىدى.

بۇ ئايەت ئىنسانلارغا شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتا نەپسى خاھىشلارنى ئۆلچەم قىلىش ھەرگىز توغرا ئەمەس. ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرى ئىنسانلارنىڭ كۆڭۈل خاھىشىغا ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىگە ئاساسەن ھەقىقەتنى يەتكۈزىدۇ. كىمكى ھەقىقەتنى ئۆز مەنپەئىتى ۋە خاھىشىغا ماس كەلمىگەندە رەت قىلسا، ئۇنىڭ ئاقىۋىتى ھەسرەت ۋە زىيان بولىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ھەر دەۋردە پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىپ، ھەقىقەتنى يەتكۈزۈپ بەرگەن. بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا بولغان مېھرىبانلىقى ۋە رەھىمدىللىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئىنسان ئۆز نەپسى خاھىشىنى ھەقىقەتنىڭ ئۆلچىمى قىلماسلىقى كېرەك. ھەقىقەت ئاللاھنىڭ كەلامى بولغان قۇرئان ۋە پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىگە ئاساسلىنىدۇ.
• ئىنكار ۋە ئەھدىگە خىيانەت قىلىش ئىنساننى ھەسرەتكە ئېلىپ بارىدۇ. بەنى ئىسرائىلنىڭ تارىخى بۇنىڭ ئوچۇق ئىسپاتىدۇر.
• ئىسلام دىنى ھەممە پەيغەمبەرلەرگە ئىمان كەلتۈرۈشنى تەلەپ قىلىدۇ. مۇسۇلمان ھەممە پەيغەمبەرلەرنى ھۆرمەت قىلىدۇ ۋە ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى دەپ ئېتىقاد قىلىدۇ.
• قۇرئان كەرىم ئىنسانلارغا ئۆتمۈشتە يۈز بەرگەن ۋەقەلەردىن ئىبرەت ئېلىشنى، ھەقىقەتكە قۇلاق سېلىشنى ۋە ئاللاھنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشنى ئۆگىتىدۇ.